PRACA ORYGINALNA
Działania wspierające i opiekuńczo-wychowawcze w rodzinnej pieczy zastępczej – potrzeby a możliwości
 
Więcej
Ukryj
1
Akademia Bialska im. Jana Pawła II
 
 
Data nadesłania: 30-11-2025
 
 
Data ostatniej rewizji: 20-01-2026
 
 
Data akceptacji: 28-01-2026
 
 
Data publikacji: 18-04-2026
 
 
Autor do korespondencji
Marzena Ruszkowska   

Akademia Bialska im. Jana Pawła II
 
 
JoMS 2026;65(1):448-464
 
SŁOWA KLUCZOWE
DZIEDZINY
STRESZCZENIE
Cel pracy:
Przeanalizowanie podejmowanych przez opiekunów zastępczych działań opiekuńczo-wychowawczych, otrzymywanego przez nich wsparcia od instytucji zewnętrznych (tj. szkoła, instytucje pomocy społecznej) oraz realnych potrzeb w tym zakresie.

Materiał i metody:
Badania ilościowo-jakościowe. Pierwsza faza – badania sondażowe, autorski kwestionariusz ankiety. Druga faza – studia przypadków, wywiad jakościowy.

Wyniki:
Z badań wynika, iż podstawowe problemy i trudności diagnozowane u podopiecznych środowisk zastępczych mają charakter zdrowotny, edukacyjny bądź wychowawczy, co ukierunkowuje działania opiekuńczo-wychowawcze podejmowane przez opiekunów zastępczych. W swych działaniach potrzebują oni pomocy i wsparcia od instytucji zewnętrznych. Badania pokazują potrzeby w tym zakresie.

Wnioski:
Rodzinne formy opieki zastępczej stanowią środowisko życia i rozwoju dziecka niemogącego z jakichś przyczyn wychowywać się w rodzinie naturalnej. Piecza rodzinna powinna zaspokajać potrzeby dziecka oraz realizować działania opiekuńczo-wychowawcze, edukacyjne, wspierające i inne w zależności od potrzeb podopiecznego. Obecnie obserwuje się duży niedobór rodzin zastępczych czy rodzinnych domów dziecka, warto zatem przyjrzeć się tym formom rodzinnym, które już funkcjonują oraz zgłaszanym przez nie problemom i trudnościom oraz możliwościom ich wsparcia.
Licencja
REFERENCJE (30)
1.
Babbie, E. (2008). Podstawy badań społecznych. W. Betkiewicz i in. (tłum.). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
 
2.
Basiaga, J. (2023). Mamy dwie instytucje kontrolujące. Nie mamy instytucji wspierającej: Zawodowi rodzice zastępczy o systemie wsparcia rodzinnej pieczy zastępczej. Pojedyncze studium przypadku. Polityka Społeczna, 589(4), s. 10–19.
 
3.
Basiaga, J. (2015). Zawodowe rodziny zastępcze w lokalnym systemie opieki nad dzieckiem i wsparcia społecznego. Praca Socjalna, 2, s. 59–72.
 
4.
Bryman, A. (2006). Mixed methods: A four-volume set. London: Sage.
 
5.
Creswell, J.W. (2009). Research design: Qualitative, quantitative, and Mixed Methods Approaches. 3nd ed. Thousand Oaks, CA: Sage Publications.
 
6.
Głód, A.B. (2019). Dylematy młodzieży umieszczonej w rodzinach zastępczych związane z kontaktem z rodzicami biologicznymi bądź jego brakiem. Praca Socjalna, 1(34), s. 71–86, https://doi.org/10.5604/01.300....
 
7.
Grewiński, M., Lizut, J., Rabiej, P. (2024). Raport z badań. Ogólnopolska diagnoza w zakresie deinstytucjonalizacji usług społecznych na terenie 16 województw Polski. Warszawa: Dom Wydawniczy Elipsa.
 
8.
Harewska, N., Gajewska, G. (2022). Profesjonalizacja rodzinnej pieczy zastępczej. Teoria a praktyka. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.
 
9.
Klimek, L. (2008). Obraz własnej osoby wychowanków domów dziecka. Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze, 4, s. 32–36.
 
10.
Łuczyński, A. (2008). Dzieci w rodzinach zastępczych i dysfunkcjonalnych: Lublin: Wydawnictwo KUL.
 
11.
Medlin, A., Jaeger , A. (2021). Foster Kids Capital. Journal of College Student Development, 62(2), s. 154–168.
 
12.
Mizerek, H. (2017). Studium przypadku w badaniach nad edukacją. Istota i paleta zastosowań. Przegląd Pedagogiczny, 1, s. 9–22.
 
13.
Paluchowski, W.J. (2012). Model mieszanych metod, czyli o przyczynach i skutkach pewnej metodologicznej rewolucji. Przegląd Psychologiczny, 55(2), s. 113–128.
 
14.
Paluchowski, W.J. (2010). Spór metodologiczny czy spór koncepcji – badania ilościowe vs. jakościowe. Roczniki Psychologiczne, 13(1), s. 7–22.
 
15.
Rubacha, K. (2008). Metodologia badań nad edukacją. Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne.
 
16.
Ruszkowska, M. (2013). Diagnoza rodzin zastępczych w obliczu dylematów współczesności. Warszawa: CRZL.
 
17.
Ruszkowska, M. (2022). Instytucjonalna piecza zastępcza wobec zdolnych podopiecznych. Biała Podlaska: Wydawnictwo Akademii Bialskiej Nauk Stosowanych.
 
18.
Ruszkowska, M. (2017). Kontakty z rodzicami generacyjnymi podopiecznych rodzin zastępczych. Praca Socjalna, 32(1), s. 136–144.
 
19.
Ruszkowska, M., Wołosiuk, B., Sobczuk, S., Zdunkiewicz, P. (2018). Współpraca placówek opiekuńczo-wychowawczych z instytucjami edukacyjnymi. Rozprawy Społeczne, 12(2), s. 51–56.
 
20.
Ruszkowska, M., Zmysłowska, M., Broża, P., Hauser, A. (2024). Raport Rodzicielstwo zastępcze w Polsce – wyzwania i rozwiązania. Łódź: Fundacja Happy Kids https://www.happykids.org.pl/w... 2024/03/ raport_ rodzicielstwo_zastepcze_happy_kids_2024.pdf (data dostępu 22.10.2025).
 
21.
Schelbe, L., Day, A., Geiger, J.M., Piel, M.H. (2019). The state of evaluations of campus-based support programs serving foster care alumni in higher education. Child Welfare, 97(2), s. 23–40.
 
22.
Tashakkori, A., Teddlie, Ch. (2003). (red.). Handbook of mixed methods in social and behavioral research. Thousand Oaks, CA: Sage Publications.
 
23.
Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej z 9 czerwca 2011 roku – Dz.U.2025.0.49.
 
24.
Van Holen, F., Van Hove, L., Clé, A., Verheyden, C., Vanderfaeillie, J. (2021). How do foster children placed in long-term family foster care experience school?. Developmental Child Welfare, https://doi.org/10.1177/251610....
 
25.
Węgierski, Z. (2006). Opieka nad dzieckiem osieroconym. Teoria i praktyka. Toruń: Wydawnictwo Akapit.
 
26.
Winogrodzka, L. (2007). Rodziny zastępcze i ich dzieci. Lublin: Wydawnictwo UMCS.
 
27.
Zasępa, E., Zębrowska, I. (2023). Problemy emocjonalne i behawioralne u dzieci i młodzieży wychowywanych w rodzinach zastępczych. Psychologia Rozwojowa, 28(3), s. 29–40, https://doi.org/10.4467/208438....
 
28.
Zmysłowska, M. (2015). Back baby boom – nowe zagrożenie w pieczy zastępczej? W: K. Białobrzeska, C. Kurkowski (red.), Zagrożone człowieczeństwo. W poszukiwaniu i rozwijaniu sił społecznych w środowiskach życia człowieka, t. IV (s. 97–108). Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.
 
29.
Zmysłowska, M., Ruszkowska, M. (2025). Obraz współczesnego rodzicielstwa zastępczego – w opinii społecznej i oczami ekspertów. Journal of Modern Science, 1(61), s. 220–240, DOI: https://doi.org/10.13166/jms/2....
 
30.
Zmysłowska, M. (2019). Zawody związane ze sferą usług socjalnych w systemie pieczy zastępczej – bariery w ich funkcjonowaniu. Rozprawy Społeczne, 13(4), s. 58–69, https://doi.org/10.29316/rs/11....
 
eISSN:2391-789X
ISSN:1734-2031
Journals System - logo
Scroll to top