PRACA ORYGINALNA
System pieczy zastępczej w Republice Słowacji
 
Więcej
Ukryj
1
WSB University
 
 
Data nadesłania: 18-11-2025
 
 
Data ostatniej rewizji: 09-03-2026
 
 
Data akceptacji: 11-03-2026
 
 
Data publikacji: 18-04-2026
 
 
Autor do korespondencji
Karolina Walancik   

WSB University
 
 
JoMS 2026;65(1):751-765
 
SŁOWA KLUCZOWE
DZIEDZINY
STRESZCZENIE
Cel pracy:
Celem pracy jest zaprezentowanie system pieczy zastępczej w Republice Słowacji: ramy prawne, organizację, formy, proces funkcjonowania. System opieki zastępczej w Słowacji przeszedł w ostatnich dekadach znaczące zmiany, od dominacji opieki instytucjonalnej ku stopniowej decentralizacji i rozwijaniu form rodzinnych systemu pieczy zastępczej. Zmiany te są częścią szerszego europejskiego trendu deinstitucjonalizacji i prawa dziecka do wychowania w warunkach zbliżonych do rodzinnych.

Materiał i metody:
Zaprezentowany przegląd opiera się na dokumentach prawnych, oraz literaturze naukowej odnoszącej się do pieczy zastępczej. Zastosowano metodę analizę dokumentów w postaci aktów prawnych i literatury naukowej przedmiotu

Wyniki:
-

Wnioski:
Piecza zastępcza stanowi kluczowy element systemów ochrony dzieci nie tylko w krajach Europy Środkowo-Wschodniej, ale zdecydowanie w szerszej perspektywie. Warto zwrócić uwagę w kontekście dzisiejszych potrzeb pieczy zastępczej na zachowania wśród dzieci i młodzieży (Bělík i in. 2022). Nawarstwjajace się i niekorzystnie zmieniające się warunki życia, dla wielu rodzin coraz częściej uwidaczniają potrzebę tworzenia różnego rodzaju form pomocy rodzinie i dzieciom, w tym również w zakresie systemu pieczy zastępczej w postaci instytucji, osób i działań mających na celu zapewnienie czasowej opieki i wychowania dzieciom (Matejek, 2015). Podkreślić, jednakże należy, że system szkoleń i wsparcia finansowego dla rodzin zastępczych oraz sieć usług psychologicznych i edukacyjnych rozwija się za wolno, w tempie niewystarczającym dla aktualnych potrzeb zarówno dzieci jak i rodzin zastępczych. Problematyka pieczy zastępczej jest w pewien sposób marginalizowana pomijana (Walancik, 2025, s. 236).
Licencja
REFERENCJE (29)
1.
Badora, S., Basiaga, J. (2014). O trudnych doświadczeniach podopiecznych zawodowych rodzin zastępczych. Dziecko Krzywdzone. Teoria, badania, praktyka, 13(4) s. 116–137.
 
2.
Babbie, R. (2003). Badania społeczne w praktyce. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
 
3.
Bělík, V., Hoferková, S., Kraus, B., Antl, M., Herynková, M. (2022). Patologie społeczne – wybrane zagrożenia dla pedagogów. Červený Kostelec: Pavel Mervart.
 
4.
Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego (FERS), https://www.funduszeeuropejski....
 
8.
Gajewska, G. (2021). Troska o dziecko troską o jego opiekunów. Piecza zastępcza i adopcja w warunkach pandemii. Porównanie wyników sondaży 2021 i 2009. Roczniki Pedagogiczne, 13(49),4, s. 119–136, DOI: http://doi.org/10.18290/rped21....
 
9.
Gypen, L. i in. (2022). The key role of education for Flemish care leavers. Developmental Child Welfare, DOI: https://doi.org/10.1177/251610....
 
10.
Daněk, A., Šotolová, E., Žolnová, J. (2023). Czech and Slovak systems of institutional care: different approaches, common, AD Alta. Journal of Interdisciplinary Research, 13(2), s.50–54, doi:10.33543/j.1203.5054.
 
11.
Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy z dnia 25 lutego 1964 r. (Dz.U. z 2026 r., poz. 236).
 
12.
Labáth, V. (2001). Riziková mládež: možnosti potencionálnych zmien. Praha: Sociologické nakladatelství. Série učebnic pro obor sociální práce.
 
13.
Little, M., Kohm, A., Thompson, R. (2005). The impact of residential placement on child development: research and policy implications. International Journal of Social Welfare, 14(3), s. 200–209.
 
14.
Marošiová, L., i in. (2012). Transformácia náhradnej starostlivosti o deti na Slovensku po roku 1989. Bratislava: Návrat.
 
15.
Matejek, J. (2015). Rodzina zastępcza spokrewniona jako środowisko wychowawcze. Roczniki Pedagogiczne, 7(43), 4, s. 119–139, DOI: http:// dx.doi.org/ 10.18290/ rped. 2015.7(43). s. 4–8.
 
16.
Mikloško, J., Chovancová-Bezáková, E. (2022). 20 rokov transformácie systému náhradnej starostlivosti na Slovensku. Bratislava: Spoločnosť priateľov detí z detských domovov Úsmev dar a Vysoká škola zdravotníctva a sociálnej práce sv. Alžbety.
 
17.
Novák, O. (2013). Náhradní péče o děti v Dánsku, v Anglii a Walesu, na Slovensku a v Polsku. Praha: Středisko náhradní rodinné péče.
 
18.
Ruszkowska, M., Lovašová, S. (2023). System pieczy zastępczej w Polsce i na Słowacji. analiza porównawcza. Social Dissertations, 17, s. 227–238.
 
19.
Silverman, D. (2007). Interpretacja danych jakościowych. Małgorzata Głowacka-Grajper, Joanna Ostrowska (tłum.). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
 
20.
Škoviera, A. (2007). Dilemata náhradní výchovy: teorie a praxe výchovné péče o děti v rodině a v dětských domovech. Praha: Portál.
 
21.
Sousa, M. i in. (2023). Cognitive flexibility and academic performance of children in care and children from a community sample: the contrasting mediatoreffect of task persistence. Educational and Developmental Psychologist, 40(2),s. 282–298, DOI: https://doi.org/10.1080/205907....
 
22.
Szafranek, M. i in. (2022). Child protection system – just think differently?: critical analysis of selected models. 1st edition. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego.
 
23.
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, ( Dz.U. z 2025 r., poz. 49).
 
24.
Walancik, K. (2025). Kontakty dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej z rodzicami naturalnymi. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.
 
25.
Walancik-Ryba, K. (2019). System pieczy zastępczej w Wielkiej Brytanii a polskie rodziny zastępcze. Studia Edukacyjne, 52, s. 245–257.
 
26.
Walancik-Ryba, K. (2019). Rodzina zastępcza. Uregulowanie prawne a praktyka sądowa, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
 
27.
Walancik-Ryba, K. (2021). Family in Poland. Social and legal contexts. Verlag: Logos.
 
28.
Zákon č. 36/2005 Z.z., Zákon o rodine a o zmene a doplnení niektorých zákonov.
 
29.
Zákon č. 305/2005 Z.z., z 25 mája 2005 Zákon o sociálnoprávnej ochrane detí a o sociálnej kuratele a o zmene a doplnení niektorých zákonov.
 
eISSN:2391-789X
ISSN:1734-2031
Journals System - logo
Scroll to top