PRACA ORYGINALNA
Wydatki budżetowe miast Polski a ich bezpieczeństwo społeczno-ekonomiczne w obliczu depopulacji
 
 
Więcej
Ukryj
1
University of Warmia and Mazury in Olsztyn
 
 
Data nadesłania: 21-11-2025
 
 
Data ostatniej rewizji: 24-01-2026
 
 
Data akceptacji: 28-01-2026
 
 
Data publikacji: 18-04-2026
 
 
Autor do korespondencji
Anna Wichowska   

University of Warmia and Mazury in Olsztyn
 
 
JoMS 2026;65(1):766-786
 
SŁOWA KLUCZOWE
DZIEDZINY
STRESZCZENIE
Cel pracy:
Celem bezpośrednim badań była weryfikacja, czy miasta kurczące się różnią się istotnie pod względem wydatków budżetowych kluczowych dla bezpieczeństwa społeczno-ekonomicznego od miast nieulegających depopulacji. Celem pośrednim badań była interpretacja zaobserwowanych różnic w świetle ich potencjalnych przyczyn i konsekwencji dla mieszkańców.

Materiał i metody:
Do realizacji celu badań wykorzystano analizę zmian liczby mieszkańców miast w Polsce oraz posłużono się testem Kruskala-Wallisa dla określenia istotności różnic między poziomem kluczowych wydatków budżetowych z punktu widzenia bezpieczeństwa społeczno-ekonomicznego w miastach kurczących się i miastach o stabilnej demografii.

Wyniki:
Przeprowadzone badania potwierdziły istnienie problemu depopulacji w polskich miastach oraz i nasilanie się zjawiska ich kurczenia. Wykazano istotne różnice w poziomie wydatków budżetowych między kurczącymi się miastami a tymi o stabilnej liczbie mieszkańców. W miastach kurczących się poziom wydatków na zadania kluczowe dla bezpieczeństwa społeczno-ekonomicznego (m.in. na zadania oświatowe, gospodarkę komunalną i ochronę środowiska) był niższy w porównaniu do miast o stabilnej liczbie mieszkańców.

Wnioski:
Uzyskane wyniki, mogą świadczyć o ograniczonych możliwościach wydatkowych w kurczących się miastach oraz o konieczności koncentrowania się na wydatkach obligatoryjnych. Takie ograniczenia mogą w przyszłości prowadzić do pogarszania jakości usług publicznych, a tym samym do obniżenia atrakcyjności osiedleńczej miast oraz przekładać się na niższe bezpieczeństwo społeczno-ekonomiczne mieszkańców.
Licencja
REFERENCJE (31)
1.
Audirac, I. (2018). Shrinking cities: An unfit term for American urban policy?. Cities, 75, s. 12–19, https://doi.org/10.1016/j.citi....
 
2.
Bank Danych Lokalnych GUS, https://bdl.stat.gov.pl/bdl/st... (dostęp: 20.11.2025).
 
3.
Bernt, M. (2009). Partnerships for demolition: The governance of urban renewal in East Germany’s shrinking cities. International Journal of Urban and Regional Research, 33(3), s. 754–769. https://doi.org/10.1111/j.1468....
 
4.
Brasington, D.M. (2024). Population growth in growing and declining cities: the role of balanced-budget increases in local government spending. The Annals of Regional Science, 73(3), s. 873–895, https://doi.org/10.1007/s00168....
 
5.
Carbonaro, G., Leanza, E., McCann, P., Medda, F. (2018). Demographic decline, population aging, and modern financial approaches to urban policy. International Regional Science Review, 41(2), s. 210–232, https://doi.org/10.1177/016001....
 
6.
Cunningham-Sabot, E., Fol, S. (2009). Shrinking cities in France and Great Britain: A silent process. W: Pallagst, K. (red.). The future of shrinking cities: Problems, patterns and strategies of urban transformation in a global context. Center for Global Metropolitan Studies, Institute of Urban and Regional Development, and the Shrinking Cities International Research Network, s. 17–28.
 
7.
Druk nr 622, Rządowy projekt ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, https://www.sejm.gov.pl/Sejm10... (dostęp: 20.11.2025).
 
8.
Galster, G. (2019). Why shrinking cities are not mirror images of growing cities: A research agenda of six testable propositions. Urban Affairs Review, 55(1), s. 355–372, https://doi.org/10.1177/107808....
 
9.
Glaeser, E.L., Gyourko, J. (2006). Housing dynamics. NBER Working Paper Series, 12787, Cambridge.
 
10.
Haase, A., Bernt, M., Großmann, K., Mykhnenko, V., Rink, D. (2016). Varieties of shrinkage in European cities. European urban and regional studies, 23(1), s. 86–102, https://doi.org/10.1177/096977....
 
11.
Hartt, M. (2019). The prevalence of prosperous shrinking cities. Annals of the American Association of Geographers, 109(5), s. 1651–1670, https://doi.org/10.1080/246944....
 
12.
Hollander, J.B., Pallagst, K., Schwarz, T., Popper, F.J. (2009). Planning shrinking cities. Progress in Planning, 72(4), s. 223–232.
 
13.
Jaroszewska, E. (2019). Urban shrinkage and regeneration of an old industrial city: The case of Wałbrzych in Poland. Quaestiones Geographicae, 38(2), s. 75–90, https://doi.org/10.2478/quageo....
 
14.
Johnes, G., Virmani, S. (2020). The efficiency of private and public schools in urban and rural areas: moving beyond the development goals. International Transactions in Operational Research, 27(4), s. 1869–1885.
 
15.
Kopańska, A. (2019). Zarządzanie finansami lokalnymi w opiniach skarbników jednostek samorządu terytorialnego: raport z badań. Warszawa: Fundacja Rozwoju Demokracji Lokalnej.
 
16.
Manville, M., Kuhlmann, D. (2018). The social and fiscal consequences of urban decline: Evidence from large American cities, 1980–2010. Urban Affairs Review, 54(3), s. 451–489, https://doi.org/10.1177/107808....
 
17.
Martinez‐Fernandez, C., Audirac, I., Fol, S., Cunningham‐Sabot, E. (2012). Shrinking cities: Urban challenges of globalization. International Journal of Urban and Regional Research, 36(2), s. 213–225, https://doi.org/10.1111/j.1468....
 
18.
Musiał-Malago, M. (2018). Kurczenie się miast Polski – analiza i pomiar zjawiska. Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna, (42), s. 91–102, https://doi.org/10.14746/rrpr.....
 
19.
Musterd, S., Marcińczak, S., Van Ham, M., Tammaru, T. (2017). Socioeconomic segregation in European capital cities. Increasing separation between poor and rich. Urban Geography, 38(7), s. 1062–1083, https://doi.org/10.1080/027236....
 
20.
Rieniets, T. (2009). Shrinking cities: Causes and effects of urban population losses in the twentieth century. Nature and Culture, 4(3), s. 231–254, https://doi.org/10.3167/nc.200....
 
21.
Rink, D., Rumpel, P., Slach, O., Cortese, C., Violante, A., Bini, P.C., Haase, A., Mykhnenko, V., Nadolu, B., Couch, C., Cocks M., Krzystofik R. (2012). Governance of shrinkage: Lessons learnt from analysis for urban planning and policy. Leipzig: Helmholtz Centre for Environmental Research.
 
22.
Stanisz, A. (2006). Przystępny kurs statystyki z zastosowaniem STATISTICA PL na przykładach z medycyny. Statystyki podstawowe. Kraków: StatSoft Polska.
 
23.
Stryjakiewicz, T., Jaroszewska, E. (2016). The process of shrinkage as a challenge to urban governance. Quaestiones Geographicae, 35(2), s. 27–37.
 
24.
Swianiewicz, P., Łukomska, J. (2021). W jaki sposób pogarszanie się sytuacji finansowej wpływa na zmiany w realizowanych politykach lokalnych. Warszawa: Fundacja im. Stefana Batorego.
 
25.
Szalanska, J., Gac, J., Jastrzebska, E., Poplawska, J.Z., Moralli, M. (2023). Public policy towards immigrants in Poland’s shrinking cities: the case study of the city of Lomza. International Migration, 61(1), s. 256–272, https://doi.org/10.1111/imig.1....
 
26.
Tiebout, C.M. (1956). A pure theory of local expenditures. Journal of Political Economy, 64(5), s. 416–424.
 
27.
Ustawa z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Dz.U. 2024.1572.
 
28.
Wichowska, A. (2019). Shrinking municipalities and their budgetary revenues on the example of the Warmian-Masurian Voivodeship in Poland. Oeconomia Copernicana, 10(3), s. 419–432, https://doi.org/10.24136/oc.20....
 
29.
Wichowska, A. (2021). Economic aspects of shrinking cities in Poland in the context of regional sustainable development. Sustainability, 13(6), s. 3104.
 
30.
Wichowska, A. (2025). Economic motives of homo economicus location decisions in the context of shrinking cities in Poland. Ekonomia i Prawo. Economics and Law, 24(1), s. 43–60, https://doi.org/10.12775/EiP.2....
 
31.
Wolański, M. (2022). Skuteczność interwencji publicznej w zakresie mobilności miejskiej. Warszawa: Oficyna Wydawnicza SGH.
 
eISSN:2391-789X
ISSN:1734-2031
Journals System - logo
Scroll to top