O czasopiśmie
Kolegium Redakcyjne
Rada Naukowa
Recenzenci
Kodeks Etyczny
Polityka AI
Wydania Specjalne
Terminy czasopisma
RODO - informacje o przetwarzaniu danych osobowych
Indeksacja
Licencje i dostęp
Archiwum
Dla autorów
Zasady publikacji
Techniczna instrukcja dla autorów
Umowa o udzielenie nieodpłatnej licencji CC BY-SA
Oświadczenie autora o prawach autorskich
Procedura publikacji
Procedura recenzowania
Formularz recenzji .doc
Formularz recenzji .pdf
Kontakt
O czasopiśmie
Kolegium Redakcyjne
Rada Naukowa
Recenzenci
Kodeks Etyczny
Polityka AI
Wydania Specjalne
Terminy czasopisma
RODO - informacje o przetwarzaniu danych osobowych
Indeksacja
Licencje i dostęp
PRACA ORYGINALNA
Opinie i postawy przedstawicieli pokolenia Z wobec sztucznej inteligencji - eksploracja wybranych obszarów
1
University of Economics in Katowice, Poland
2
WSGE University of Applied Science in Józefów, Poland
Data nadesłania: 04-10-2025
Data ostatniej rewizji: 04-02-2026
Data akceptacji: 17-02-2026
Data publikacji: 18-04-2026
JoMS 2026;65(1):787-810
SŁOWA KLUCZOWE
DZIEDZINY
STRESZCZENIE
Cel pracy:
Celem artykułu jest prezentacja opinii i postaw osób z pokolenia Z wobec wyzwań związanych z rozwojem i zastosowaniami sztucznej inteligencji, w tym stopnia znajomości rozwiązań AI, rozumienia ryzyk, emocji oraz zachowań towarzyszących w używaniu AI.
Materiał i metody:
Zastosowano jakościowe podejście badawcze oparte na grupowych wywiadach zogniskowanych, które umożliwiły pogłębione poznanie doświadczeń młodych konsumentów. Uczestnikami badania byli uczniowie i studenci z różnych krajów, dobrani celowo, a wywiad prowadzono według scenariusza tematycznego, co pozwoliło uchwycić zarówno indywidualne opinie, jak i dynamikę dyskusji.
Wyniki:
Wyniki wskazują na powszechne, choć zróżnicowane natężeniem, korzystanie ze sztucznej inteligencji w obszarach rozrywki, zakupów, organizacji codzienności i edukacji. Respondenci postrzegają AI jako praktyczne narzędzie podnoszące wygodę, oszczędzające czas i wspierające kreatywność. Równocześnie ujawniają świadomość kluczowych zagrożeń, w szczególności dotyczących prywatności i bezpieczeństwa danych, braku przejrzystości decyzji algorytmicznych, podatności na dezinformację i stronniczość, nadmierne uzależnienia od technologii, a także potencjalny, negatywny wpływ na rynek pracy.
Wnioski:
Postawy, opinie przedstawicieli pokolenia Z uczestniczących w badaniu mają charakter ambiwalentny: entuzjazm i pragmatyzm współistnieją z ostrożnością i potrzebą weryfikacji treści.
Celem artykułu jest prezentacja opinii i postaw osób z pokolenia Z wobec wyzwań związanych z rozwojem i zastosowaniami sztucznej inteligencji, w tym stopnia znajomości rozwiązań AI, rozumienia ryzyk, emocji oraz zachowań towarzyszących w używaniu AI.
Materiał i metody:
Zastosowano jakościowe podejście badawcze oparte na grupowych wywiadach zogniskowanych, które umożliwiły pogłębione poznanie doświadczeń młodych konsumentów. Uczestnikami badania byli uczniowie i studenci z różnych krajów, dobrani celowo, a wywiad prowadzono według scenariusza tematycznego, co pozwoliło uchwycić zarówno indywidualne opinie, jak i dynamikę dyskusji.
Wyniki:
Wyniki wskazują na powszechne, choć zróżnicowane natężeniem, korzystanie ze sztucznej inteligencji w obszarach rozrywki, zakupów, organizacji codzienności i edukacji. Respondenci postrzegają AI jako praktyczne narzędzie podnoszące wygodę, oszczędzające czas i wspierające kreatywność. Równocześnie ujawniają świadomość kluczowych zagrożeń, w szczególności dotyczących prywatności i bezpieczeństwa danych, braku przejrzystości decyzji algorytmicznych, podatności na dezinformację i stronniczość, nadmierne uzależnienia od technologii, a także potencjalny, negatywny wpływ na rynek pracy.
Wnioski:
Postawy, opinie przedstawicieli pokolenia Z uczestniczących w badaniu mają charakter ambiwalentny: entuzjazm i pragmatyzm współistnieją z ostrożnością i potrzebą weryfikacji treści.
Licencja
REFERENCJE (53)
1.
Abendroth Dias, K., Arias Cabarcos, P., Bacco, F.M., Bassani, E., Bertoletti, A. i in., (2025). Generative AI Outlook Report – Exploring the Intersection of Technology, Society and Policy, Publications Office of the European Union, Luxembourg. JRC142598, https://data.europa.eu/doi/10.... (dostęp: 11.09.2025).
2.
Acosta-Enriquez, B.G., Arbulú Ballesteros, M.A., Arbulu Perez Vargas, C.G., Orellana Ulloa, M.N., Gutiérrez Ulloa, C.R., Pizarro Romero, J.M., … López Roca, C. (2024). Knowledge, attitudes, and perceived Ethics regarding the use of ChatGPT among generation Z university students. International Journal for Educational Integrity, 20(1), s. 10.
3.
Adeoye‐Olatunde, O.A., Olenik, N.L. (2021). Research and scholarly methods: Semi‐structured interviews. Journal of the American College of Clinical Pharmacy, 4(10), s. 1358–1367.
4.
Bouncken, R.B., Czakon, W., Schmitt, F. (2025). Purposeful sampling and saturation in qualitative research methodologies: recommendations and review. Review of Managerial Science, s. 1–37.
5.
Capraro, V., Lentsch, A., Acemoglu, D., Akgun, S., Akhmedova, A., Bilancini, E., Viale, R. i in. (2024). The impact of generative artificial intelligence on socioeconomic inequalities and policy making. PNAS nexus, 3(6), pgae 191, s. 1–18.
6.
Castelo, N., Boegershausen, J., Hildebrand, C., Henkel, A.P. (2023). Understanding and Improving Consumer Reactions to Service Bots. Journal of Consumer Research, 50(4), s. 848–863.
7.
Cinelli, M., De Francisci Morales, G., Galeazzi, A., Quattrociocchi, W., Starnini, M. (2021). The echo chamber effect on social media. Proceedings of the National Academy of Sciences, 118(9), e2023301118, s. 1–8.
8.
Crevier, D. (1993). AI: The tumultuous history of the search for artificial intelligence. New York, Basic Books.
9.
Damelang, A., Otto, M. (2024). Who is replaced by robots? Robotization and the risk of unemployment for different types of workers. Work and Occupations, 51(2), s. 181–206.
10.
Deloitte. (2023). The Deloitte Global 2023 Gen Z and Millennial Survey. Deloitte Insights,https://www2.deloitte.com/glob... (dostęp: 15.09.2025).
11.
Dewalska-Opitek, A., Witczak, O. (2023). Generation Z as consumers – contemporary relationship challenges. Zeszyty Naukowe Akademii Górnośląskiej, 4, s. 53–61.
12.
Dewalska-Opitek, A., Witczak, O., Szostak, A., Dziura, M., Wroniszewska-Drabek, B. (2024). Generation Z’s trust toward artificial intelligence: attitudes and opinions. European Research Studies Journal, 27(S3), s. 33–52.
13.
Francis, T., Hoefel, F. (2018). ,,True Gen”: Generation Z and its implications for companies. McKinsey & Company, https://www.mckinsey.com/indus... (dostęp: 12.09.2025).
14.
Grønkjær, M., Curtis, T., De Crespigny, C., Delmar, C. (2011). Analysing group interaction in focus group research: Impact on content and the role of the moderator. Qualitative studies, 2(1), s. 16–30..
15.
Hagendorff, T. (2020). The ethics of AI ethics: An evaluation of guidelines. Minds and Machines, 30(1), s. 99–120.
16.
Hardcastle, K., Vorster, L., Brown, D.M. (2025). Understanding Customer Responses to AI-Driven Personalized Journeys: Impacts on the Customer Experience. Journal of Advertising, 54(2), s. 176–195.
17.
Hennink, M.M., Kaiser, B.N., Weber, M.B. (2019). What influences saturation? Estimating sample sizes in focus group research. Qualitative Health Research, 29(10), s. 1483–1496.
18.
Ho, M.T., Mantello, P., Ghotbi, N., Nguyen, M.H., Nguyen, H.K.T., Vuong, Q.H. (2022). Rethinking technological acceptance in the age of emotional AI: surveying Gen Z (Zoomer) attitudes toward non-conscious data collection. Technology in Society, 70, 102011.
19.
Hynek, N., Gavurova, B., Kubak, M. (2025). Risks and benefits of artificial intelligence deepfakes: Systematic review and comparison of public attitudes in seven European Countries. Journal of Innovation & Knowledge, 10(5), 100782, s. 1–19.
20.
Jacobsen, B. N., Simpson, J. (2024). The tensions of deepfakes. Information, Communication & Society, 27(6), s. 1095–1109.
21.
Jiang, Y., Li, X., Luo, H., Yin, S., Kaynak, O. (2022). Quo vadis artificial intelligence? Discover Artificial Intelligence, 2(1), 4, s. 1–19.
22.
Jenkins, H. (2006). Convergence culture: Where old and new media collide. New York, NYU Press.
23.
Khogali, H.O., Mekid, S. (2023). The blended future of automation and AI: Examining some long-term societal and ethical impact features. Technology in Society, 73, 102232, s. 1–12.
24.
Kim, P., Durrie, R. (2025). AI Ethics, Law, and Policy. Law, and Policy (June 11, 2025). 25-06. Washington University in St. Louis Legal Studies Research Paper, 3, s. 1–21.
25.
Klingbeil, A., Grützner, C., Schreck, P. (2024). Trust and reliance on AI – An experimental study on the extent and costs of overreliance on AI. Computers in Human Behavior, 160, 108352, s. 1–10.
26.
Korteling, J.E., van de Boer-Visschedijk, G.C., Blankendaal, R.A., Boonekamp, R.C., Eikelboom, A.R. (2021). Human-versus artificial intelligence. Frontiers in Artificial Intelligence, 4, 622364, s. 1–13.
27.
Kvale, S., Brinkmann, S. (2009). Interviews: Learning the craft of qualitative research interviewing. Los Angeles, Sage.
28.
Lim, W.M. (2025). What is qualitative research? An overview and guidelines. Australasian Marketing Journal, 33(2), s. 199–229.
29.
Liu-Thompkins, Y., Okazaki, S., Li, H. (2022). Artificial Empathy in Marketing Interactions: Bridging the Human – AI Gap in Affective and Social Customer Experience. Journal of the Academy of Marketing Science, 50(6), s. 1198–1218.
30.
Manolică, A., Bucătaru, O., Roman, C.T., Bertea, P.E., Jelea, A.R. (2025). Adoption of AI in Digital Marketing: Comparing Gen Z and Gen Y through the Technology Acceptance Model. BRAIN. Broad Research in Artificial Intelligence and Neuroscience, 16(3), s. 102–128.
31.
Manzano, A. (2022). Conducting focus groups in realist evaluation. Evaluation, 28(4), s. 406–425.
32.
May, R. (2024). Artificial intelligence, data and competition.OECD Publishing. Artificial Intelligence Papers, 18, s. 1–62.
33.
Mazurek-Łopacińska, K. (red.) (2016). Badania marketingowe. Metody, techniki i obszary aplikacji na współczesnym rynku. Warszawa: PWN.
34.
McCarthy, J., Minsky, M.L., Rochester, N., Shannon, C.E. (2006). A proposal for the Dartmouth summer research project on artificial intelligence. August 31, 1955. AI Magazine, 27(4), s. 12–12.
35.
McCarthy, J., Minsky, M.L., Rochester, N., Shannon, C.E. (1955). A proposal for the Dartmouth Summer Research Project on Artificial Intelligence (s. 1–13). Stanford, Stanford University.
36.
McCulloch, W.S., Pitts, W.H. (1943). A logical calculus of the ideas immanent in nervous activity. . The Bulletin of Mathematical Biophysics, 5(4), s. 115–133.
37.
McKinsey & Company. (2024). How Gen Z is shaping the future of consumer behaviour. McKinsey Global Institute, https://www.mckinsey.com (dostęp: 15.09.2025).
38.
Ng, E.S., Lyons, S.T., Schweitzer, L. (red.). (2012). Managing the new workforce: International perspectives on the millennial generation. Cheltenham, Edward Elgar Publishing.
39.
Pantano, E., Scarpi, D. (2022). I, Robot, You, Consumer: Measuring Artificial Intelligence Types and their Effect on Consumers Emotions in Service. Journal of Service Research, 25(4), s. 583–600.
40.
Pilz, K.F., Heim, L., Brown, N. (2025). Increased compute efficiency and the diffusion of AI capabilities. In Proceedings of the AAAI Conference on Artificial Intelligence, 39(26), s. 27582–27590.
41.
Qian, Y., Siau, K.L., Nah, F.F. (2024). Societal impacts of artificial intelligence: Ethical, legal, and governance issues. Societal Impacts, 3, 100040, s. 1–5.
42.
Olawale, S.R., Chinagozi, O.G., Joe, O.N. (2023). Exploratory research design in management science: A review of literature on conduct and application. International Journal of Research and Innovation in Social Science, 7(4), s. 1384–1395.
43.
Roberts, D.L., Candi, M. (2024). Artificial intelligence and innovation management: Charting the evolving landscape. Technovation, 136, 103081, s. 1–11.
44.
Rosli, M.S., Saleh, N.S., Ali, A.M., Bakar, S.A. (2026). Exploring the Factors Influencing Artificial Intelligence Adoption among Gen Z University Students: the Role of Self-Efficacy and Perceived Trust. Journal for STEM Education Research, s. 1–45, https://doi.org/10.1007/s41979....
45.
Russell, S., Norvig, P. (2021). Artificial intelligence: A modern approach. Hoboken, Pearson.
46.
Samoili, S., Lopez Cobo, M., Gomez Gutierrez, E., De Prato, G., Martinez-Plumed, F. Delipetrev, B. (2020). AI WATCH. Defining Artificial Intelligence. Luxembourg: Publications Office of the European Union.
47.
Sangitha, K. (2026). A Study on Perception of Gen Z Customers on Artificial Intelligence in Chennai City. Smart Sustainability, s. 228–248.
48.
Seemiller, C., Grace, M. (2019). Generation Z: A century in the making. New York, Routledge.
49.
Sim, J., Waterfield, J. (2019). Focus group methodology: some ethical challenges. Quality & Quantity, 53(6), s. 3003–3022.
50.
Singla , A., Sukharevsky, A., Yee, L., Chui, M., Hall, B. (2025). The state of AI. How organizations are rewiring to capture value, McKinsey & Company,https://www.mckinsey.com/capab... (dostęp: 11.09.2025).
51.
Suresh, T.P., Yong, P.L., Chyi, Y.S., Musa, R. (2023). Connecting with Generation Z: consumer acceptance of the use of artificial intelligence in online shopping. Journal of Entrepreneurship and Business, 11(1), s. 53–64.
52.
Vitezić, V., Perić, M. (2021). Artificial intelligence acceptance in services: connecting with Generation Z. The Service Industries Journal, 41(13–14), s. 926–946.
53.
Wang, P. (2019). On defining artificial intelligence. Journal of Artificial General Intelligence, 10(2), s. 1–37.
Udostępnij
ARTYKUŁ POWIĄZANY
| eISSN: | 2391-789X |
| ISSN: | 1734-2031 |
Przetwarzamy dane osobowe zbierane podczas odwiedzania serwisu. Realizacja funkcji pozyskiwania informacji o użytkownikach i ich zachowaniu odbywa się poprzez dobrowolnie wprowadzone w formularzach informacje oraz zapisywanie w urządzeniach końcowych plików cookies (tzw. ciasteczka). Dane, w tym pliki cookies, wykorzystywane są w celu realizacji usług, zapewnienia wygodnego korzystania ze strony oraz w celu monitorowania ruchu zgodnie z Polityką prywatności. Dane są także zbierane i przetwarzane przez narzędzie Google Analytics (więcej).
Możesz zmienić ustawienia cookies w swojej przeglądarce. Ograniczenie stosowania plików cookies w konfiguracji przeglądarki może wpłynąć na niektóre funkcjonalności dostępne na stronie.
Możesz zmienić ustawienia cookies w swojej przeglądarce. Ograniczenie stosowania plików cookies w konfiguracji przeglądarki może wpłynąć na niektóre funkcjonalności dostępne na stronie.
