O czasopiśmie
Kolegium Redakcyjne
Rada Naukowa
Recenzenci
Kodeks Etyczny
Polityka AI
Wydania Specjalne
Terminy czasopisma
RODO - informacje o przetwarzaniu danych osobowych
Indeksacja
Licencje i dostęp
Archiwum
Dla autorów
Zasady publikacji
Techniczna instrukcja dla autorów
Umowa o udzielenie nieodpłatnej licencji CC BY-SA
Oświadczenie autora o prawach autorskich
Procedura publikacji
Procedura recenzowania
Formularz recenzji .doc
Formularz recenzji .pdf
Kontakt
O czasopiśmie
Kolegium Redakcyjne
Rada Naukowa
Recenzenci
Kodeks Etyczny
Polityka AI
Wydania Specjalne
Terminy czasopisma
RODO - informacje o przetwarzaniu danych osobowych
Indeksacja
Licencje i dostęp
PRACA ORYGINALNA
Od habitusu rodzinnego do habitusu akademickiego. Rodzina, wychowanie i socjalizacja naukowa w doświadczeniu studentów prowadzących działalność naukową. Studium ankietowe
1
WSGE University of Applied Sciences in Józefów, Poland
2
Cardinal Stefan Wyszyński University in Warsaw.
3
The Pontifical University of John Paul II in Krakow
4
Badacz niezależny
5
Social-Economic Higher School in Gdańsk
Data nadesłania: 02-06-2026
Data ostatniej rewizji: 07-08-2026
Data akceptacji: 24-09-2026
Data publikacji: 29-10-2026
Autor do korespondencji
JoMS 2026;67(3):469-486
SŁOWA KLUCZOWE
rodzinawychowanieedukacja wyższaaktywność naukowa studentówsocjalizacja akademickakapitał edukacyjnyhabitus akademicki
DZIEDZINY
STRESZCZENIE
Cel pracy:
Celem artykułu jest rozpoznanie relacji między środowiskiem rodzinnym, stylem wychowania a aktywnością naukową studentów. Szczególną uwagę poświęcono temu, czy rodzina stanowi zaplecze wspierające rozwój akademicki, czy raczej kształtuje jedynie ogólne dyspozycje związane z obowiązkiem, samodzielnością, kontrolą i pragmatycznym rozumieniem edukacji.
Materiał i metody:
Materiał empiryczny stanowią wyniki badania ankietowego przeprowadzonego wśród 250 studentów reprezentujących różne poziomy i profile kształcenia. Analizie poddano odpowiedzi dotyczące cech demograficznych respondentów, rodzinnego stosunku do edukacji, dominującego stylu wychowania oraz postrzeganego wpływu rodziny na bieżącą aktywność naukową.
Wyniki:
Wyniki badania wskazują, że w wielu domach rodzinnych edukacja była ujmowana przede wszystkim instrumentalnie: jako obowiązek, droga do zdobycia pracy lub narzędzie przyszłej stabilizacji zawodowej. Dominujący styl wychowania miał charakter kontrolno-wymagający, przy relatywnie słabym udziale dialogu, zaufania, zachęty do niezależnego myślenia oraz wsparcia dla aktywności wykraczających poza obowiązkową naukę.
Wnioski:
Aktywność naukowa studentów nie może być interpretowana wyłącznie jako prosta kontynuacja rodzinnego kapitału edukacyjnego. W świetle uzyskanych danych częściej jawi się jako przestrzeń autonomizacji, kompensacji i przekraczania rodzinnych wzorów myślenia o edukacji, zwłaszcza tam, gdzie dom rodzinny dostarczał przede wszystkim obowiązku, kontroli, obojętności lub pragmatyzmu zawodowego.
Celem artykułu jest rozpoznanie relacji między środowiskiem rodzinnym, stylem wychowania a aktywnością naukową studentów. Szczególną uwagę poświęcono temu, czy rodzina stanowi zaplecze wspierające rozwój akademicki, czy raczej kształtuje jedynie ogólne dyspozycje związane z obowiązkiem, samodzielnością, kontrolą i pragmatycznym rozumieniem edukacji.
Materiał i metody:
Materiał empiryczny stanowią wyniki badania ankietowego przeprowadzonego wśród 250 studentów reprezentujących różne poziomy i profile kształcenia. Analizie poddano odpowiedzi dotyczące cech demograficznych respondentów, rodzinnego stosunku do edukacji, dominującego stylu wychowania oraz postrzeganego wpływu rodziny na bieżącą aktywność naukową.
Wyniki:
Wyniki badania wskazują, że w wielu domach rodzinnych edukacja była ujmowana przede wszystkim instrumentalnie: jako obowiązek, droga do zdobycia pracy lub narzędzie przyszłej stabilizacji zawodowej. Dominujący styl wychowania miał charakter kontrolno-wymagający, przy relatywnie słabym udziale dialogu, zaufania, zachęty do niezależnego myślenia oraz wsparcia dla aktywności wykraczających poza obowiązkową naukę.
Wnioski:
Aktywność naukowa studentów nie może być interpretowana wyłącznie jako prosta kontynuacja rodzinnego kapitału edukacyjnego. W świetle uzyskanych danych częściej jawi się jako przestrzeń autonomizacji, kompensacji i przekraczania rodzinnych wzorów myślenia o edukacji, zwłaszcza tam, gdzie dom rodzinny dostarczał przede wszystkim obowiązku, kontroli, obojętności lub pragmatyzmu zawodowego.
Licencja
REFERENCJE (27)
1.
Bronfenbrenner, U. (2009). The ecology of human development: Experiments by nature and design. Cambridge: Harvard University Press.
2.
Chodkowski, Z. (2020). Wpływ środowiska a motywacja wyboru studiów przez studentów nauk humanistycznych Uniwersytetu Rzeszowskiego i nauk ścisłych Politechniki Rzeszowskiej. Szkoła – Zawód – Praca, 20, 250–269, https://doi.org/10.34767/SZP.2....
3.
Chodkowski, Z. (2021). Wpływ środowiska na motywację do wyboru studiów przez studentów rzeszowskich uczelni. Przedsiębiorczość – Edukacja, 17(1), 126–139, https://doi.org/10.24917/20833....
4.
Cieślak, R. (2004). Wsparcie społeczne – problemy i techniki pomiaru. W: H. Sęk, R. Cieślak (red.), Wsparcie społeczne, stres i zdrowie (s. 106–122). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
5.
Davies, S., Rizk, J. (2018). The three generations of cultural capital research: A narrative review. Review of Educational Research, 88(3), 331–365, https://doi.org/10.3102/003465....
6.
Dybowska, E. (2018). Transformacja pojęcia rodzina we współczesnym dyskursie interdyscyplinarnym. W: B. Sieradzka-Baziur (red.), Pedagogika rodziny na początku XXI wieku w świetle pojęć i terminów (s. 9–34). Kraków: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Ignatianum w Krakowie.
7.
Dyczewski, L. (1994). Rodzina – społeczeństwo – państwo. Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL.
8.
Jach, Ł.M. (2012). Poczucie dobrostanu psychicznego studentów w kontekście posiadanych zasobów finansowych i społecznych. Psychologia Ekonomiczna, 1, 58–74, https://doi.org/10.14659/PJOEP....
9.
Jin, M., Gootjes, D.Ch., Zhao, H., Gu, Y. (2025). Family cultural capital and academic achievement: The mediating roles of habitus and field. Frontiers in Psychology,https://doi.org/10.3389/fpsyg.....
10.
Kim, Y., Mok, S.Y., Seidel, T. (2020). Parental influences on immigrant students’ achievement-related motivation and achievement: A meta-analysis. Educational Research Review, 30, 100327, https://doi.org/10.1016/j.edur....
11.
LeBouef, S., Dworkin, J. (2021). First-generation college students and family support: A critical review of empirical research literature. Education Sciences, 11(6), 294, https://doi.org/10.3390/educsc....
12.
Leśniewicz, M. (2025). Rodzina w edukacji – edukacja w rodzinie. Libertas Religiosa. Studia interdyscyplinarne wolności religijnej, 4, 177–188, https://doi.org/10.21697/lr.16....
13.
Malewska, E. (2008). Praca – wartość czy konieczność. W: R. Gerlach (red.), Edukacja i praca. Konteksty – wyzwania – antynomie. Bydgoszcz: Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego.
14.
O’Shea, S. (2016). Avoiding the manufacture of ,,sameness”: First-in-family students, cultural capital and the higher education environment. Higher Education, 72, 59–78, https://doi.org/10.1007/s10734....
15.
Okoń, W. (red.). (1992). Słownik pedagogiczny. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
16.
Pasterniak-Kobyłecka, E., Przybysz-Zaremba, M. (2019). Wartość rodziny w opiniach studentów państwowych uczelni wyższych. Zarys problemu. Roczniki Pedagogiczne, 11(47), 4, 31–41, http://dx.doi.org/10.18290/rpe....
17.
Ratelle, C.F., Larose, S., Guay, F., Senécal, C. (2005). Perceptions of parental involvement and support as predictors of college students’ persistence in a science curriculum. Journal of Family Psychology, 19(2), 286–293, https://doi.org/10.1037/0893-3....
18.
Roksa, J., Kinsley, P. (2019). The role of family support in facilitating academic success of low-income students. Research in Higher Education, 60(4), 415–436, https://doi.org/10.1007/s11162....
19.
Roksa, J., Robinson, K.J. (2017). Cultural capital and habitus in context: The importance of high school college-going culture. British Journal of Sociology of Education, 38(8), 1230–1244, https://doi.org/10.1080/014256....
20.
Sheridan, C.L., Radmacher, S.A. (1998). Psychologia zdrowia. Warszawa: Instytut Psychologii Zdrowia.
21.
Tołwińska, B. (2009). Motywacja dzieci do uczenia się (problemy dzieci, rola dorosłych). W: J. Izdebska i J. Szymanowska (red.), Wielowymiarowość przestrzeni życia współczesnego dziecka (s. 195–203). Białystok: Trans Humana Wydawnictwo Uniwersyteckie.
22.
Wilbur, T.G., Roscigno, V.J. (2016). First-generation disadvantage and college enrollment/completion. Socius: Sociological Research for a Dynamic World, 2, https://doi.org/10.1177/237802....
23.
Willekens, M., Lievens, J. (2014). Family (and) culture: The effect of cultural capital within the family on the cultural participation of adolescents. Poetics, 42, 98–113, https://doi.org/10.1016/j.poet....
24.
Zielińska, A. (1995). Dla uczniów i nauczycieli z miasta. Najważniejszych pięć wartości. Edukacja i Dialog, 4(67).
25.
Zimbardo, P. G., Johnson, R. L., McCann, V. (2010). Psychologia. Kluczowe koncepcje. Motywacja i uczenie się. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
26.
Zimny, J. (red.). (2016). Rodzina jako wspólnota. Stalowa Wola: Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II.
27.
Zulfiqar, N., Shafi, M.T., Ajmal, R. (2025). Academic achievement of first-generation university students in spotlight: Role of parental involvement, autonomy support, and academic motivation. Journal of College Student Retention: Research, Theory & Practice, 27(1), 157–177, https://doi.org/10.1177/152102....
Udostępnij
| eISSN: | 2391-789X |
| ISSN: | 1734-2031 |
Przetwarzamy dane osobowe zbierane podczas odwiedzania serwisu. Realizacja funkcji pozyskiwania informacji o użytkownikach i ich zachowaniu odbywa się poprzez dobrowolnie wprowadzone w formularzach informacje oraz zapisywanie w urządzeniach końcowych plików cookies (tzw. ciasteczka). Dane, w tym pliki cookies, wykorzystywane są w celu realizacji usług, zapewnienia wygodnego korzystania ze strony oraz w celu monitorowania ruchu zgodnie z Polityką prywatności. Dane są także zbierane i przetwarzane przez narzędzie Google Analytics (więcej).
Możesz zmienić ustawienia cookies w swojej przeglądarce. Ograniczenie stosowania plików cookies w konfiguracji przeglądarki może wpłynąć na niektóre funkcjonalności dostępne na stronie.
Możesz zmienić ustawienia cookies w swojej przeglądarce. Ograniczenie stosowania plików cookies w konfiguracji przeglądarki może wpłynąć na niektóre funkcjonalności dostępne na stronie.
