O czasopiśmie
Kolegium Redakcyjne
Rada Naukowa
Recenzenci
Kodeks Etyczny
Polityka AI
Wydania Specjalne
Terminy czasopisma
RODO - informacje o przetwarzaniu danych osobowych
Indeksacja
Licencje i dostęp
Archiwum
Dla autorów
Zasady publikacji
Techniczna instrukcja dla autorów
Umowa o udzielenie nieodpłatnej licencji CC BY-SA
Oświadczenie autora o prawach autorskich
Procedura publikacji
Procedura recenzowania
Formularz recenzji .doc
Formularz recenzji .pdf
Kontakt
O czasopiśmie
Kolegium Redakcyjne
Rada Naukowa
Recenzenci
Kodeks Etyczny
Polityka AI
Wydania Specjalne
Terminy czasopisma
RODO - informacje o przetwarzaniu danych osobowych
Indeksacja
Licencje i dostęp
PRACA ORYGINALNA
Korelacja etnopolityki i bezpieczeństwa w państwach Europy Wschodniej – w poszukiwaniu nowych podejść badawczych
1
UNIVERSITY CIVITAS
Data nadesłania: 22-04-2025
Data ostatniej rewizji: 27-01-2026
Data akceptacji: 28-01-2026
Data publikacji: 18-04-2026
JoMS 2026;65(1):320-341
SŁOWA KLUCZOWE
bezpieczeństwoEuropa Wschodniasekurytyzacjaetnopolitykauwarunkowania etnopolitykiparadygmat badawczy
DZIEDZINY
STRESZCZENIE
Cel pracy:
Celem artykułu jest analiza głównych paradygmatów badawczych stosowanych w badaniach nad etnopolityką oraz próba wypełnienia metodologicznej luki badawczej, polegająca na propozycji autorskiego paradygmatu badawczego, wyjaśniającego związki przyczynowo-skutkowe między etnopolityką a bezpieczeństwem.
Materiał i metody:
Interdyscyplinarność tematyki wymagała doboru adekwatnych metod badawczych. Zastosowano podejście integralne polegające na selektywnej adaptacji założeń klasycznych metod badawczych, stosowanych w politologii i naukach o bezpieczeństwie. Kluczowe znaczenie miały krytyczna analiza literatury oraz metoda komparatystyczna, która pozwoliła na identyfikację podobieństw i różnic między badanymi paradygmatami badawczymi.
Wyniki:
Zweryfikowano i zintegrowano dotychczasową wiedzę nt. głównych paradygmatów badawczych w obszarze etnopolityki, a także zaproponowano nowatorski paradygmat badawczy (etnopolityczno-sekurytyzacyjny), ukazujący mechanizm zależności pomiędzy uwarunkowaniami etnopolityki, etnopolityką i bezpieczeństwem państwa. Uzyskano rezultaty dla teorii nauk o polityce i nauk o bezpieczeństwie.
Wnioski:
W literaturze przedmiotu występuje deficyt paradygmatów badań etnopolityki, które odnoszą się do powiązań etnopolityki z bezpieczeństwem. Oryginalność nowego paradygmatu etnopolityczno-sekurytyzacyjnego wyraża się w szerszym ujęciu etnopolityki (uwarunkowania, relacje, procesy i zasoby w te procesy zaangażowane), ukazującym jej korelacje z bezpieczeństwem państwa. Ujęcie to może wnieść wiele idei, wątków i inspiracji do formułowania nowych paradygmatów, podejść i metod nad etnopolityką. Paradygmat wzbogaca istniejące podejścia o nowe elementy, które mogą służyć dalszym badaniom nad wypracowaniem modelu projektowania i realizacji etnopolityki, który sprzyja umocnieniu bezpieczeństwa państw.
Celem artykułu jest analiza głównych paradygmatów badawczych stosowanych w badaniach nad etnopolityką oraz próba wypełnienia metodologicznej luki badawczej, polegająca na propozycji autorskiego paradygmatu badawczego, wyjaśniającego związki przyczynowo-skutkowe między etnopolityką a bezpieczeństwem.
Materiał i metody:
Interdyscyplinarność tematyki wymagała doboru adekwatnych metod badawczych. Zastosowano podejście integralne polegające na selektywnej adaptacji założeń klasycznych metod badawczych, stosowanych w politologii i naukach o bezpieczeństwie. Kluczowe znaczenie miały krytyczna analiza literatury oraz metoda komparatystyczna, która pozwoliła na identyfikację podobieństw i różnic między badanymi paradygmatami badawczymi.
Wyniki:
Zweryfikowano i zintegrowano dotychczasową wiedzę nt. głównych paradygmatów badawczych w obszarze etnopolityki, a także zaproponowano nowatorski paradygmat badawczy (etnopolityczno-sekurytyzacyjny), ukazujący mechanizm zależności pomiędzy uwarunkowaniami etnopolityki, etnopolityką i bezpieczeństwem państwa. Uzyskano rezultaty dla teorii nauk o polityce i nauk o bezpieczeństwie.
Wnioski:
W literaturze przedmiotu występuje deficyt paradygmatów badań etnopolityki, które odnoszą się do powiązań etnopolityki z bezpieczeństwem. Oryginalność nowego paradygmatu etnopolityczno-sekurytyzacyjnego wyraża się w szerszym ujęciu etnopolityki (uwarunkowania, relacje, procesy i zasoby w te procesy zaangażowane), ukazującym jej korelacje z bezpieczeństwem państwa. Ujęcie to może wnieść wiele idei, wątków i inspiracji do formułowania nowych paradygmatów, podejść i metod nad etnopolityką. Paradygmat wzbogaca istniejące podejścia o nowe elementy, które mogą służyć dalszym badaniom nad wypracowaniem modelu projektowania i realizacji etnopolityki, który sprzyja umocnieniu bezpieczeństwa państw.
Licencja
REFERENCJE (62)
1.
Abdulatipov, R. (2004). Ètnopolitologiâ. [Ethnopolitology]. Moscow – Sant Pertersburg: Piter.
2.
Astramowicz-Leyk, T., Kordonski, R. (2022). Mniejszość polska w obwodzie winnickim (Ukraina): stan tożsamości narodowej, działalność i możliwości rozwoju. Przegląd Wschodnioeuropejski, 13(1), s. 165–178.
3.
Astramowicz-Leyk, T., Turchyn, Y. (2022). The European Union’s Eastern partnership initiative under the polyhybrid aggression of the Russian Federation. Przegląd Wschodnioeuropejski, 13(2), s. 151–165.
4.
Babiński, G. (2004). Metodologia a rzeczywistość społeczna. Dylematy badań etnicznych. Kraków: Zakład Wydawniczy Nomos.
5.
Balík, S. (2021). Dobrodružství historické interpretace. The Adventure of Historical Interpretation. Praha: Masaryk University.
6.
Balzacq, T., Léonard, S., Ruzicka, J. (2016). Securitization revisited: theory and cases. International Relations, 30(4), s. 494–531.
7.
Błahut-Prusik, J. (2018). Pomiędzy bezpieczeństwem, sekurytyzacją a językiem. Politeja, 2, 53, s. 74–87.
8.
Bodio, T. (red.). (2014). Kaukaz Północny: elity, reżimy, etnopolityka, bezpieczeństwo. Warszawa: ASPRA-JR.
9.
Browarek, T. (2018). Uwarunkowania polityki etnicznej państwa polskiego po 1989 roku. Lublin: Wydawnictwo UMCS.
11.
Buzan, B., Woever, O. (2003). Regions and Powers: The Structure of International Security. Cambridge: Cambridge University Press.
12.
Chałupczak, H., Zenderowski, R., Baluk, W. (2015). Polityka etniczna: próba teoretycznej konceptualizacji. W: H. Chałupczak, R. Zenderowski, W. Baluk (red.). Polityka etniczna współczesnych państw Europy Środkowo-Wschodniej (s. 23–96). Lublin: Wydawnictwo UMCS.
13.
Dubin, B. (2006). Simulierte Machtundzeremonielle Politik. Elemente der politischen Kultur in Russland. Osteuropa, 3, s. 19–32.
14.
Dulak, M. (2024). Poland’s Governmental Response to the European Green Deal: Discursive Strategies prior to the Russian Invasion of Ukraine in February 2022. Politics in Central Europe, 20(1), s. 169–191, DOI:10.2478/pce-2024-0007.
15.
Dvorak, J., Burkšienė, V., Sadauskaitė, L. (2019). Issues in the implementation of cultural heritage projects in Lithuania: the case of the Klaipeda region. Cultural Management Science and Education, 3, 1, s. 23–37, DOI:10.30819/cmse.3-1.02.
16.
Everett, J. (2025). Truth and Reconciliation in Post-Conflict Ukraine. Politics in Central Europe, 21(1), s. 133–159, DOI:10.2478/pce-2025-0006.
17.
Fijałkowski, Ł. (2012). Teoria sekurytyzacji i konstruowanie bezpieczeństwa. Przegląd Strategiczny, 1, s. 149–161.
18.
Flynn, M. (2007). Renegotiating Stability, Security and Identity in the Post-Soviet Borderlands: The Experience of Russian Communities in Uzbekistan. Nationalities Papers, 35, 2, s. 267–288.
19.
Gil, A. (2022). Pierwsza próba Krymu między Ukrainą a Rosją (1989–1997). Languange, Culture, Politics. International Journal, 1, s. 219–230.
20.
Gil, A. (2022a). Stosunki Ukrainy z Węgrami po 2014 roku. Wschodni Rocznik Humanistyczny, 19, 4, s. 183–196.
21.
Hale, H.E. (2008). The Foundations of Ethnic Politics. Separatism of States and Nations in Eurasia and the World. Cambridge: Cambridge University Press.
22.
Heinemann-Grüder, A. (2007). Ein Schritt vorwärts, zwei zurȕck. Vom Ethnofederalismus zum ,,Russland der Russen”. Osteuropa, 11, s. 135–162.
23.
Holzer, J. Mareš, M. (2018). Challenges to Democracies in East Central Europe. New York: Routledge.
24.
Janusz, G. (2011). Ochrona praw mniejszości narodowych w Europie. Lublin: Wydawnictwo UMCS.
25.
Jentsch, C., Nickel, M. (2004). Die Qual der Dumawahl. Wahlbeobachtung in Tatarstan 2003. Osteuropa, 1, s. 8–16.
26.
Kaszuba, M. (2023). The concept of war of the Russian Federation. Military instruments in the Russian power policy in 2014. Przegląd Wschodnioeuropejski, 14(2), s. 153–168.
27.
Kaszuba, M., Stempień, M.S. (2022). Terrorism in post-Soviet space. Comparative analysis of the phenomenon in the former Soviet republics after 2014. Przegląd Wschodnioeuropejski, 13(1), s. 93–110.
28.
Kaźmierczak, D., Laskowski, M. (2024). Social cohesion in hybrid conflicts. Cases of migration crisis at the Polish-Belarussian border and migration flows from Ukraine, Przegląd Wschodnioeuropejski, 15(2), s. 117–132.
29.
Kelley, J.G. (2004). Ethnic politics in Europe: the power of norms and incentives. Princeton: Princeton University Press.
30.
Kiklewicz, A. (2022). Pragmatic aspects of street protests discourse (exemplified with protests in Belarus in 2020). Przegląd Wschodnioeuropejski, 13(2), s. 297–317.
31.
Kokšarov, N. (2001). Dialog ku’ltur i ètnopolitika. [Dialogue of cultures and ethnopolitics]. Sant Pertersburg: Piter.
32.
Kolstø, P. (red.). (2018). Nation-Building and Ethnic Integration in Post-Soviet Societies. An investigation of Latvia and Kazakhstan. New York: Routledge.
33.
Kosienkowski, M. (2014). Naddniestrze a bezpieczeństwo Ukrainy. Securitologia, 1(19), s. 93–104.
34.
Kosmarskaâ, N. (2003). Russkie diaspory: naučnyj diskurs i nizovye vospriâtiâ. [Russian diasporas: scientific discourse and considerations]. Diasporas, 4, s. 45–67.
35.
Laruelle, M. (2008). Russian Eurasianism. An Ideology of Empire. Baltimore: John Hopkins University Press.
36.
Lizińska, W., Kisiel, R., Danileviča, A. (2024). Zjawisko depopulacji jako problem rozwojowy w krajach Europy Środkowo-Wschodniej. Przegląd Wschodnioeuropejski, 15(2), s. 67–88.
37.
Madyarbekova, A., Kilybayeva, P., Abildayev, A., Suleimenova, G. (2025). Development of the Eastern Partnership Policy: Mechanism and Problems of Implementation. Politics in Central Europe, 21(1), s. 109–132, DOI:10.2478/pce-2025-0005.
38.
Meļķe, Z. (2024). Why It Did Not Work: Structural Problems Behind Unsuccessful Return Migration in Latvia. Central and Eastern European Migration Review, 13, 2, s. 161–177, DOI: 10.54667/ceemr.2024.17.
39.
Mikheieva, O., Jaroszewicz, M. (2024). Editorial Introduction: Migration Dynamics, Trajectories and Policies in the Context of Russian Full-Scale Aggression against Ukraine. Central and Eastern European Migration Review, 12, 1, s. 115–126, DOI:10.54667/ceemr.2023.16.
40.
Minkina, M. (2022). The relations of the Russian Federation with the West between 1991 and 2014. Przegląd Wschodnioeuropejski, 13(2), s. 111–124.
42.
Nečiporenko, O., Nysanbaev, A. (2005). Rossiâ i Kazahstan v XXI veke. Opytmodernizacionnychreform. [Russia and Kazakhstan in the 21st Century. Experience of modernization reforms]. Novosibirsk: NGU.
43.
Olędzka, J. (2024). Russian soft power as an instrument of influence on Belarus. Przegląd Wschodnioeuropejski, 15(2), s. 103–116.
44.
Poniedziałek, J. (2022). Eastern and Central European ethnicism in the light of Western studies on nation and nationalism. Przegląd Wschodnioeuropejski, 13(1), s. 111–126.
45.
Poppe, E., Hagendoorn, L. (2003). Titular Identification of Russians in Former Soviet Republics. Europa – Asia Studies, 55, 5, s. 771–787.
46.
Sadohin, A., Šabaev, Û.P. (2005). Ètnopolitologiâ. [Ethnopolitology]. Moscow: MGU.
47.
Saracino, D. (2024). The European Union’s Response to the Refugee Movements from Ukraine: The End of the Solidarity Crisis. Central and Eastern European Migration Review, 13, 2, s. 179–200, DOI: 10.54667/ceemr.2024.06.
48.
Sawiński, Z. (2024). Misja Survey Data Harmonization in the Social Sciences a potrzeba nowego paradygmatu w badaniach porównawczych. Studia Socjologiczne, 4(255), s. 5–25.
49.
Sovoskul’, S. (2001). Russkie novogo zarubež’â. [Russians of the new abroad]. Moscow: Nauka.
50.
Stelmach, A., Lorenc, M., Łukaszewski. M. (red.). (2018). Kultura polityczna. W poszukiwaniu nowego paradygmatu. Poznań: Wydawnictwo Naukowe WNPiD UAM.
51.
Starodubtseva, A. (2023). The ,,Russian World” concept in the Ukrainian media discourse: some of the key narratives. Przegląd Wschodnioeuropejski, 14(2), s. 139–152.
52.
Szyszlak, E. (2015). Etniczność w kontekstach bezpieczeństwa. Mniejszość romska w Republice Czeskiej. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.
53.
Szyszlak, E. (2015a). Sekurytyzacja problematyki mniejszości narodowych i etnicznych w Europie Środkowo-Wschodniej. W: H. Chałupczak, R. Zenderowski, E. Pogorzała, T. Browarek (red.), Polityka etniczna. Teorie, koncepcje, wyzwania, (s. 103–118). Lublin: Wydawnictwo UMCS.
55.
Tiškov, V. (2013). Rossijskij narod: istoriâ i smysl nacional’nogo samopoznani. The Russian people: history and state of national consciousness]. Moscow: Nauka.
57.
Wierzbicki, A. (2008). Etnopolityka w państwach Azji Centralnej. Między wspólnotą obywatelską a polityczną. Warszawa: Dom Wydawniczy Elipsa.
58.
Wierzbicki, A. (2018). Rosja dla Rosjan: nacjonalizm rosyjski i etnopolityka. Warszawa: ASPRA-JR.
59.
Wierzbicki, A., Karolak-Michalska, M. (2016). Mniejszość rosyjska w etnopolityce państw Europy Wschodniej i Azji Centralnej. Warszawa: WDNPUW.
60.
Vlasenko, S., Honiukova, L. (2024). Role of Central Executive Authorities in the Formation and Implementation of the State National Memory Policy in Ukraine. Politics in Central Europe, 20(3), s. 437–461, DOI: https://doi.org/10.2478/pce-20....
61.
Zenderowski, R. (2015). Polityka etniczna – próba (re)konceptualizacji. W: H. Chałupczak, R. Zenderowski, E. Pogorzała, T. Browarek (red.). Polityka etniczna. Teorie, koncepcje, wyzwania, (s. 25–49). Lublin: Wydawnictwo UMCS.
62.
Zisserman-Brodsky, D. (2003). Constructing Ethnopolitics in the Soviet Union: Samizdat, Deprivation and the Rise of Ethnic Nationalism. London: Palgrave Macmillan.
Udostępnij
ARTYKUŁ POWIĄZANY
| eISSN: | 2391-789X |
| ISSN: | 1734-2031 |
Przetwarzamy dane osobowe zbierane podczas odwiedzania serwisu. Realizacja funkcji pozyskiwania informacji o użytkownikach i ich zachowaniu odbywa się poprzez dobrowolnie wprowadzone w formularzach informacje oraz zapisywanie w urządzeniach końcowych plików cookies (tzw. ciasteczka). Dane, w tym pliki cookies, wykorzystywane są w celu realizacji usług, zapewnienia wygodnego korzystania ze strony oraz w celu monitorowania ruchu zgodnie z Polityką prywatności. Dane są także zbierane i przetwarzane przez narzędzie Google Analytics (więcej).
Możesz zmienić ustawienia cookies w swojej przeglądarce. Ograniczenie stosowania plików cookies w konfiguracji przeglądarki może wpłynąć na niektóre funkcjonalności dostępne na stronie.
Możesz zmienić ustawienia cookies w swojej przeglądarce. Ograniczenie stosowania plików cookies w konfiguracji przeglądarki może wpłynąć na niektóre funkcjonalności dostępne na stronie.
