O czasopiśmie
Kolegium Redakcyjne
Rada Naukowa
Recenzenci
Kodeks Etyczny
Polityka AI
Wydania Specjalne
Terminy czasopisma
RODO - informacje o przetwarzaniu danych osobowych
Indeksacja
Licencje i dostęp
Archiwum
Dla autorów
Zasady publikacji
Techniczna instrukcja dla autorów
Umowa o udzielenie nieodpłatnej licencji CC BY-SA
Oświadczenie autora o prawach autorskich
Procedura publikacji
Procedura recenzowania
Formularz recenzji .doc
Formularz recenzji .pdf
Kontakt
O czasopiśmie
Kolegium Redakcyjne
Rada Naukowa
Recenzenci
Kodeks Etyczny
Polityka AI
Wydania Specjalne
Terminy czasopisma
RODO - informacje o przetwarzaniu danych osobowych
Indeksacja
Licencje i dostęp
PRACA ORYGINALNA
Ramy systemowe integralności, odporności i antykruchości w łańcuchu dostaw żywności
1
Uniwersytet Gdański, Wydział Zarządzania, Armii Krajowej 101, 81-824 Sopot
Data nadesłania: 20-11-2025
Data ostatniej rewizji: 07-01-2026
Data akceptacji: 28-01-2026
Data publikacji: 18-04-2026
Autor do korespondencji
Małgorzata Zdzisława Wiśniewska
Uniwersytet Gdański, Wydział Zarządzania, Armii Krajowej 101, 81-824 Sopot
Uniwersytet Gdański, Wydział Zarządzania, Armii Krajowej 101, 81-824 Sopot
JoMS 2026;65(1):146-166
SŁOWA KLUCZOWE
DZIEDZINY
STRESZCZENIE
Cel pracy:
Nakreślenie i zdefiniowanie ram systemowych integralności, odporności i antykruchości w łańcuchu dostaw żywności
Materiał i metody:
Wykorzystano krytyczną analizę literatury, aktów prawnych, norm i wytycznych dotyczących integralności, odporności i antykruchości wobec zagrożeń oraz metodę syntezy i wnioskowania logicznego.
Wyniki:
Przedstawiono rodzaje zagrożeń w łańcuchu dostaw żywności – przypadkowe i celowe. Zdefiniowano integralność żywności i integralność łańcucha dostaw, wskazano definicję odporności oraz zaproponowano autorską definicję antykruchości. Wskazano na kluczowe systemy zarządzania w tym zakresie, a także metody, technologie i wytyczne. Opracowano i zilustrowano graficznie ramy systemowe integralności, odporności i antykruchości w łańcuchu dostaw żywności.
Wnioski:
Istnieje wiele systemów zarządzania umożliwiających kształtowanie integralności, odporności i antykruchości w łańcuchu dostaw żywności, m.in. . ISO 9001 (wersja planowana na 2026), ISO 22000, ISO 28000, ISO 22301, ISO 27001, ISO 37001 oraz ISO 56001. Wdrożenie powinno uwzględniać przepisy prawa żywnościowego oraz dobrowolne metody zapewnienia bezpieczeństwa, takie jak VACCP, TACCP czy CARVER+Shock. Organizacje powinny rozważyć integrację właściwych systemów zarządzania, co sprzyja redukcji kosztów i ułatwia oceny wewnętrzne i zewnętrzne. Kluczowa jest współpraca podmiotów w łańcuchu dostaw oraz kształtowanie kultury zaufania, jakości i bezpieczeństwa żywności.
Nakreślenie i zdefiniowanie ram systemowych integralności, odporności i antykruchości w łańcuchu dostaw żywności
Materiał i metody:
Wykorzystano krytyczną analizę literatury, aktów prawnych, norm i wytycznych dotyczących integralności, odporności i antykruchości wobec zagrożeń oraz metodę syntezy i wnioskowania logicznego.
Wyniki:
Przedstawiono rodzaje zagrożeń w łańcuchu dostaw żywności – przypadkowe i celowe. Zdefiniowano integralność żywności i integralność łańcucha dostaw, wskazano definicję odporności oraz zaproponowano autorską definicję antykruchości. Wskazano na kluczowe systemy zarządzania w tym zakresie, a także metody, technologie i wytyczne. Opracowano i zilustrowano graficznie ramy systemowe integralności, odporności i antykruchości w łańcuchu dostaw żywności.
Wnioski:
Istnieje wiele systemów zarządzania umożliwiających kształtowanie integralności, odporności i antykruchości w łańcuchu dostaw żywności, m.in. . ISO 9001 (wersja planowana na 2026), ISO 22000, ISO 28000, ISO 22301, ISO 27001, ISO 37001 oraz ISO 56001. Wdrożenie powinno uwzględniać przepisy prawa żywnościowego oraz dobrowolne metody zapewnienia bezpieczeństwa, takie jak VACCP, TACCP czy CARVER+Shock. Organizacje powinny rozważyć integrację właściwych systemów zarządzania, co sprzyja redukcji kosztów i ułatwia oceny wewnętrzne i zewnętrzne. Kluczowa jest współpraca podmiotów w łańcuchu dostaw oraz kształtowanie kultury zaufania, jakości i bezpieczeństwa żywności.
Licencja
REFERENCJE (48)
1.
Abdurrahman, E.E.M., Ferrari, G. (2025). Digital Twin applications in the food industry: a review. Frontiers in Sustainable Food Systems, 9, 1538375, https://doi.org/10.3389/fsufs.....
2.
Amaranggani, I.A.D.P., Widyawati, L., Priyanto, D., Martono, G.H. (2025). Data Security Analysis in Information Management in Digital Food Sovereignty Systems. Journal of Artificial Intelligence and Engineering Applications (JAIEA), 4(3), s. 2134–2138, https://doi.org/10.59934/jaiea....
3.
Ceko, E., Mulita, R., Jaupaj, A. (2024). A Theoretical and Practical Approach to Exponential Relation between Innovation and Sustainable Development. Problemy Ekorozwoju, 19(2), s. 114–125, https://doi.org/10.35784/preko....
4.
Croall, H. (2007). Food Crime. W: P. Beirne, N. South (red.). Issues in Green Criminology: Confronting Harms Against Environments, Humanity and Other Animals (s. 206–229). Cullompton: Willan Publisher.
5.
D’Alessandro, C., Offiong, U.P., Szopik-Depczyńska, K., Ioppolo, G. (2023). Improving sustainability in the food supply chain of the healthcare sector: the ISO 22000 and ISO 28000 adoption. Qualità, Innovazione e Sostenibilità Nella Filiera Agro-Alimentare, 9, s. 817–829, https://hdl.handle.net/11570/3....
6.
Elliott, C.T. (2012). Food integrity and traceability. Centre for assured, SafE and Traceable Food (ASSET). Trends in Food Science & Technology, 28, 61, https://doi.org/10.1016/j.tifs....
7.
Elliott, C.T. (2014). Elliott Review into the Integrity and Assurance of Food Supply Networks – Final Report. A National Food Crime Prevention Framework. London: HM Government.
8.
Farrukh, A., Sajjad, A. (2023). A Critical Review of Literature Review Methodologies. W: S. Rana, J. Singh, S. Kathuria (red.). Review of Management Literature, Advancing Methodologies of Conducting Literature Review in Management Domain (s.103–123). Leeds: Emerald Publishing Limited, https://doi.org/10.1108/s2754-....
9.
Fechner, I. (2007). Zarządzanie łańcuchem dostaw. Poznań: Wyższa Szkoła Logistyki.
10.
Freund, C. Mattoo, A. Mulabdic, A., Ruta, M. (2022). Natural disasters and the reshaping of global value chains. IMF Economic Review, 70, s. 590–623, https://doi.org/10.1057/s41308....
11.
Gleadale, A. (2011). The identification of future food risks. Food Standards Agency Board Paper, 25, 10.
12.
Hasan, S.N., Chakraborty, P., Ansar, M.T.B., Al Zaiem, A., Das, N., Shan-A-Alahi, A. (2024). Enhancing organizational resilience: Integrating cybersecurity risk management into information systems governance. Power System Protection and Control, 52(4), s. 30–43, https://doi.org/10.46121/pspc.....
13.
Hoffman, L.C., Schreuder, J., Cozzolino, D. (2025). Food authenticity and the interactions with human health and climate change. Critical Reviews in Food Science and Nutrition, 65(23), s. 4421–4434, https://doi.org/10.1080/104083....
21.
Iskandar, Y., Mala, C.M.F., Windarko, B.H., Kasumaningrum, Y., Utama, I.D. (2025). Exploring Food Supply Chain Resilience: A Systematic Literature Review of Technology and Policy Strategies. Journal of Global Innovations in Agricultural Sciences, 13(3), s. 1143–1153, https://doi.org/10.22194/JGIAS....
22.
Jarzębowski, S., Klepacki, B. (2013). Łańcuchy dostaw w gospodarce żywnościowej. Zeszyty Naukowe SGGW – Ekonomika i Organizacja Gospodarki Żywnościowej, 103, s. 107–117, https://doi.org/10.22630/EIOGZ....
23.
Karanam, R.K., Sachani, D.K., Natakam, V.M., Yarlagadda, V.K., Kothapalli, K.R.V. (2025). Resilient Supply Chains: Strategies for Managing Disruptions in a Globalized Economy. American Journal of Trade and Policy, 11(1), s. 7–16, https://doi.org/10.18034/ajtp.....
24.
Kononiuk, A., Magruk, A. (2023). Building resilience in European food supply chains: results of a Delphi study. Economics and Environment, 87(4), 758, s. 1–26, https://doi.org/10.34659/eis.2....
25.
Kowalska, A. (2019). Ekonomiczne problemy fałszowania żywności. Instrumenty przeciwdziałania. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.
26.
Krzyżanowski, L. (1994). Podstawy nauk o zarządzaniu. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
27.
Kwintowski, A. (2012). Wewnętrzny System Kontroli jako element Zintegrowanego Systemu Zarządzania. Zarządzanie i Finanse, 3(1), s. 170–190.
28.
Michalczyk, J. (2017). Rola procesów globalizacji i integracji europejskiej w kształtowaniu się łańcuchów dostaw żywności. Ekonomia XXI wieku, 15, s. 32–53. https://doi.org/10.15611/e21.2....
29.
Mu, W., Van Asselt, E.D., Van der Fels-Klerx, H.J. (2021). Towards a resilient food supply chain in the context of food safety. Food Control, 125, 107953, https://doi.org/10.1016/j.food....
30.
Nikookar, E., Varsei, M., Wieland, A. (2021). Gaining from disorder: Making the case for antifragility in purchasing and supply chain management. Journal of Purchasing and Supply Management, 27(3), 100699, https://doi.org/10.1016/j.purs....
31.
Opara, L.U., Mazaud, F. (2001). Food traceability from field to plate. Outlook on Agriculture, 30(4), s. 239–247, https://doi.org/10.5367/000000....
32.
PAS 96 (2017). Guide to protecting and defending food and drink from deliberate attack. London: The British Standards Institution.
33.
PN-EN ISO 9000 (2015). Systemy zarządzania jakością. Podstawy i terminologia. Warszawa: Polski Komitet Normalizacyjny.
34.
Purlis, E. (2024). Digital Twin Methodology in Food Processing: Basic Concepts and Applications. Current Nutrition Reports, 13, s. 914–920, https://doi.org/10.1007/s13668....
35.
Romanowska, M. (2012). Odporność przedsiębiorstwa na kryzys. Studia i Prace Kolegium Zarządzania i Finansów. Zeszyt Naukowy, 118, s. 7–15.
36.
Sathyasri, B., Mary, G.A.A., Bhuvaneswari, C.A., Aanandha Saravanan, K., Kumar, S.V. (2023). IOT Enabled Cloud Based Risk Monitoring System in Food Supply Chain. W: P. Vasant, V. Panchenko, E. Munapo, G.-W. Weber, J.J. Thomas, R. Intan, M.S. Arefin (red.). Intelligent Computing & Optimization (s. 356–364). Cham: Springer Nature Switzerland, https://doi.org/10.1007/978-3-....
37.
Sitkowski, L. (2009). Zarządzanie bezpieczeństwem dla łańcucha dostaw – ISO 28000. Przemysł Środowisko Jakość Zarządzanie, 4(13), s. 28–29.
38.
Szewczyk, Z. (2017). Rola przedsiębiorstw przemysłu rolno-spożywczego w zapewnieniu bezpieczeństwa żywnościowego w polskim agrobiznesie. Roczniki Naukowe Stowarzyszenia Ekonomistów Rolnictwa i Agrobiznesu, XIX (2), s. 232–237, https://doi.org/10.22004/AG.EC....
39.
Taleb, N.N. (2013a). Antykruchość. Jak żyć w świecie, którego nie rozumiemy. Warszawa: Wydawnictwo Zysk i S-ka.
40.
Taleb, N.N. (2013b). Antykruchość. O rzeczach, którym służą wstrząsy. Warszawa: Kurhaus.
41.
Tendall, D. M., Joerin, J., Kopainsky, B., Edwards, P., Shreck, A., Le, Q.B., Kruetli, P., Grant, M., Six, J. (2015). Food System Resilience: defining the Concept. Global Food Security, 6, s. 7–23, https://doi.org/10.1016/j.gfs.....
43.
Wierzbic, A. (2013). System zarządzania oparty na znormalizowanych wymaganiach jako czynnik wzrostu i rozwoju małych i średnich przedsiębiorstw. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu.
44.
Wiśniewska, M.Z. (2016). Systemowe zarządzanie obroną żywności przed terroryzmem. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.
45.
Wiśniewska, M.Z., Wyrwa, J. (2022). Bezpieczeństwo żywności i żywnościowe w okresie pandemii. Ujęcie interdyscyplinarne. Zielona Góra: Polskie Towarzystwo Ekonomiczne w Zielonej Górze.
46.
Witkowski, J. (2010). Zarządzanie łańcuchem dostaw. Koncepcje. Procedury. Doświadczenia. Warszawa: Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne.
47.
Zhong, J., Cheng, H., Jia, F. (2024). Supply chain resilience capability factors in agri-food supply chains. Operations Management Research, 17, s. 850–868, https://doi.org/10.1007/s12063....
48.
Zuba-Ciszewska, M. (2020). Rola przemysłu spożywczego w gospodarce Polski. Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy, 64(4), s. 69–86, https://doi.org/10.15584/nsawg....
Udostępnij
ARTYKUŁ POWIĄZANY
| eISSN: | 2391-789X |
| ISSN: | 1734-2031 |
Przetwarzamy dane osobowe zbierane podczas odwiedzania serwisu. Realizacja funkcji pozyskiwania informacji o użytkownikach i ich zachowaniu odbywa się poprzez dobrowolnie wprowadzone w formularzach informacje oraz zapisywanie w urządzeniach końcowych plików cookies (tzw. ciasteczka). Dane, w tym pliki cookies, wykorzystywane są w celu realizacji usług, zapewnienia wygodnego korzystania ze strony oraz w celu monitorowania ruchu zgodnie z Polityką prywatności. Dane są także zbierane i przetwarzane przez narzędzie Google Analytics (więcej).
Możesz zmienić ustawienia cookies w swojej przeglądarce. Ograniczenie stosowania plików cookies w konfiguracji przeglądarki może wpłynąć na niektóre funkcjonalności dostępne na stronie.
Możesz zmienić ustawienia cookies w swojej przeglądarce. Ograniczenie stosowania plików cookies w konfiguracji przeglądarki może wpłynąć na niektóre funkcjonalności dostępne na stronie.
