Cel pracy: Celem niniejszego artykułu jest analiza zjawiska macierzyństwa realizowanego w warunkach izolacji penitencjarnej w kontekście założeń personalistycznej aksjologii resocjalizacji. Jest to analiza szans (potencjał resocjalizacyjny) w kontekście barier (deprywacji) macierzyństwa za kratami.
Materiał i metody: W niniejszym badaniu zastosowano jakościową metodę badawczą w postaci pogłębionych wywiadów indywidualnych. Założono, iż taki wywiad powinien koncentrować się na emocjach, relacjach rodzinnych, poczuciu odpowiedzialności za popełnione czyny oraz perspektywach na przyszłość po opuszczeniu zakładu karnego. Do badania użyto autorskiego kwestionariusza wywiadu
Wyniki: Wywiady wskazują bariery i możliwości wspierania macierzyństwa w warunkach izolacji
Wnioski: 1. Należy rozwijać programy penitencjarne wzmacniające kompetencje rodzicielskie osadzonych kobiet, obejmujące wsparcie psychologiczne oraz edukację w zakresie wychowania dziecka i budowania bezpiecznej więzi emocjonalnej.
2. Ważne jest tworzenie rozwiązań sprzyjających utrzymywaniu relacji między matką a dzieckiem, m.in. poprzez częstsze kontakty bezpośrednie, przyjazne przestrzenie spotkań rodzinnych oraz wykorzystanie wideorozmów.
3. Konieczne jest wzmocnienie systemowej współpracy między instytucjami penitencjarnymi a instytucjami wsparcia społecznego, zarówno w trakcie odbywania kary, jak i w procesie przygotowania do powrotu do społeczeństwa.
4. Warto rozwijać szkolenia dla funkcjonariuszy Służby Więziennej i specjalistów pracujących z osadzonymi kobietami, uwzględniające perspektywę personalistyczną i specyfikę pracy z matkami w izolacji.
5. Zasadne jest prowadzenie dalszych badań nad sytuacją osadzonych matek oraz skutecznością programów wspierających ich rolę rodzicielską, co może przyczynić się do doskonalenia praktyki penitencjarnej.
Ainsworth, M.D.S., Blehar, M.C., Waters, E., Wall, S. (1978). Patterns of Attachment: A Psychological Study of the Strange Situation. Hillsdale, NJ: Erlbaum.
Arczewska, M. (2020b). Więzienne matki. Pomiędzy zachowaniem przywiązaniowym a transmisją międzypokoleniową. Prawo w Działaniu. Sprawy Cywilne, 42, s. 9–37.
Arditti, J. (2012). Parental Incarceration and the Family: Psychological and Social Effects of Imprisonment on Children, Parents, and Caregivers. New York: NYU Press.
Badr, H.A., Zauszniewski, J.A. (2017). Kangaroo care and postpartum depression: The role of oxytocin. International Journal of Nursing Sciences, 4(2), s. 179–183.
Baranowska, B. (2016). Karmienie piersią jako czynnik chroniący dzieci przed krzywdzeniem. Dziecko krzywdzone. Teoria, badania, praktyka, 15(4), s. 44–64.
De Coster, S., Heimer, K. (2020). Techniques of Identity Talk in Reentering Mothers’ Self-Narratives: (M)othering and Redemption Narratives. Feminist Criminology, 17(1), s, 3–25.
Fowler, C., Rossiter, C., Power, T., Dawson, A., Jackson, D., Roche, M.A. (2022). Maternal incarceration: Impact on parent–child relationships. Journal of Child Health Care, 26(1), s. 82–95.
Groszewska, M. (2021). Poziom rozwoju małych dzieci wychowywanych przez matki w warunkach izolacji więziennej w zależności od ich postaw rodzicielskich. Zeszyty Naukowe WSG. Edukacja – Rodzina – Społeczeństwo, 6, s. 91–125.
Kaczmarczyk, M., Drąg, M. (2023). Macierzyństwo w izolacji. Sytuacja osadzonych matek w Domu Matki i Dziecka. Biografistyka Pedagogiczna, 8(2), s. 567–590.
Klonowska, I., Walancik, M. (2024). Nieletni – młodzi przestępcy czy zagubione dzieci? Sytuacja prawna w Polsce w świetle obowiązujących unormowań. Journal of Modern Science, 58(4), s. 56–72.
Krajewski, M. (2006). Badania pedagogiczne. Wybór bibliograficzny druków zwartych, czasopism pedagogiczno-przedmiotowych i witryn internetowych z wprowadzaniem. Płock: Szkoła Wyższa im. Pawła Włodkowica w Płocku.
Lipowski, P., Tatarkiewicz, O. (2024). Macierzyństwo w zakładach karnych – aspekty prawne i praktyczne w świetle badań własnych. Art of Healing, 39(2), s. 23–40.
Machel, H. (2010). Resocjalizacja penitencjarna: istota, dylematy terminologiczne, społeczny sens, kilka uwag teoretycznych i kadrowych. Resocjalizacja Polska, 1, s. 174-–192.
Machel, H. (2014). Rodzina skazanego jako współuczestnik jego resocjalizacji penitencjarnej, readaptacji i reintegracji społecznej. Resocjalizacja Polska, 7, s. 45–57.
Maedzenge, P., Beichner-Thomas, D. (2024). A thematic analysis of parenting experiences of women in prison. Qualitative Criminology, 13(2), s. 133–160.
Martin, B.E., Bates, R., Kelleher, K., Boch, S. (2025), Incarcerated at Birth: An Integrative Review of Prison Nurseries. Hagerstown: Lippincott Williams & Wilkins.
Martínez‑Álvarez, B.M., Sindeev, A. (2021). Experiences of incarcerated mothers living with their children in a prison in Lima, Peru, 2020: a qualitative study. Revista Española de Sanidad Penitenciaria, 23(3), s. 98–107.
Matysiak-Błaszczyk, A. (2020). Obraz macierzyństwa uwięzionych kobiet a ich wczesnosocjalizacyjne doświadczenia życia rodzinnego. Resocjalizacja Polska, 20, s. 249-–265.
Pierzchała, K. (2021). Środowisko izolacji więziennej traumą (?) dla matek z dziećmi. Ujęcie interdyscyplinarne. Resocjalizacja Polska, 22, s. 273–289.
Pierzchała, K., Kulik, P. (2022). Personalistyczny wymiar pracy ludzkiej jako wyznacznik resocjalizacji kobiet. Roczniki Pedagogiczne, 14(3), s. 61–86.
Poehlmann, J. (2005). Incarcerated mothers’ contact with children, perceived family relationships, and depressive symptoms. Journal of Family Psychology, 19(3), s. 350–357.
Poehlmann‑Tynan, J., Dallaire, D. (red.). (2021). Children with Incarcerated Mothers: Separation, Loss, and Reunification. Cham: Springer International Publishing.
Powell, C., Marzano, L., Ciclitira, K. (2017). Mother–infant separations in prison: A systematic attachment‑focused policy review. The Journal of Forensic Psychiatry & Psychology, 28(2), s. 274–289.
Szczepaniak, C. (2022). W mikroświecie macierzyństwa – doświadczanie samotności macierzyńskiej w badaniu autoetnograficznym. Przegląd Socjologii Jakościowej, 18(4), s. 152–167.
Teleszewska, M. (2017). The Conditions and Procedure for the Admission of Children of Incarcerated Mothers to Mother-and-Baby Units at Prisons in Poland. Adam Mickiewicz University Law Review, 7, s. 301–310.
Toroń-Fórmanek, B. (2016). Proces resocjalizacji osób pozbawionych wolności w aspekcie nieharmonijnego rozwoju tożsamości. Lubelski Rocznik Pedagogiczny, 35(2), s. 85–103.
Walsh, A., Adair, P., Ward, G., Tiernan, B., McCormack, D. (2023). Experiences of mothering from prison; a qualitative evidence synthesis. The Journal of Forensic Psychiatry & Psychology, 34(2), s. 216–260.
Przetwarzamy dane osobowe zbierane podczas odwiedzania serwisu. Realizacja funkcji pozyskiwania informacji o użytkownikach i ich zachowaniu odbywa się poprzez dobrowolnie wprowadzone w formularzach informacje oraz zapisywanie w urządzeniach końcowych plików cookies (tzw. ciasteczka). Dane, w tym pliki cookies, wykorzystywane są w celu realizacji usług, zapewnienia wygodnego korzystania ze strony oraz w celu monitorowania ruchu zgodnie z Polityką prywatności. Dane są także zbierane i przetwarzane przez narzędzie Google Analytics (więcej).
Możesz zmienić ustawienia cookies w swojej przeglądarce. Ograniczenie stosowania plików cookies w konfiguracji przeglądarki może wpłynąć na niektóre funkcjonalności dostępne na stronie.