PRACA POGLĄDOWA
Handel ludźmi w ujęciu prawnym. Problemy definicyjne i ich konsekwencje
 
Więcej
Ukryj
1
Pomeranian University in Slupsk
 
2
Police Academy in Szczytno
 
3
Jan Kochanowski University of Kielce
 
 
Data nadesłania: 26-08-2025
 
 
Data ostatniej rewizji: 11-02-2026
 
 
Data akceptacji: 17-02-2026
 
 
Data publikacji: 18-04-2026
 
 
Autor do korespondencji
Aneta Zofia Kamińska-Nawrot   

Pomeranian University in Slupsk
 
 
JoMS 2026;65(1):543-563
 
SŁOWA KLUCZOWE
DZIEDZINY
STRESZCZENIE
Artykuł koncentruje się na analizie definicji handlu ludźmi w polskim porządku prawnym oraz ustawowych znamionach przestępstwa określonego w art. 189a k.k. Uwypuklono w nim znaczenie wprowadzenia legalnej definicji handlu ludźmi i niewolnictwa oraz umiejscowienia tego przestępstwa w rozdziale przeciwko wolności, co w istotny sposób uporządkowało wcześniejsze wątpliwości interpretacyjne i znalazło odzwierciedlenie w praktyce orzeczniczej. Jednocześnie wskazano na brak definicji legalnych pojęć „handel niewolnikami” i „praca przymusowa”, czy też utrzymywanie art. 8 w przepisach wprowadzających kodeks karny. Autor postuluje otwarcie katalogu zachowań składających się na handel ludźmi w art. 189a k.k., tak aby możliwe było objęcie penalizacją nowych form eksploatacji, powstających m.in. w związku z rozwojem technologii, a także rozszerzenie odpowiedzialności karnej na sprawców działających z zamiarem ewentualnym. Przeprowadzona analiza doprowadziła do wniosku, że precyzyjne ukształtowanie definicji w art. 115 § 22 k.k. oraz znamion czynu zabronionego w art. 189a k.k. ma kluczowe znaczenie dla spójności systemu prawa oraz skuteczności przeciwdziałania handlowi ludźmi w świetle standardów prawa międzynarodowego i unijnego.
Licencja
REFERENCJE (36)
1.
Andrejew, I. (1983). Polskie prawo karne w zarysie. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
 
2.
Bieńkowska, D. (2020), Prawa człowieka i ludzka godność. Ochrona i aksjologia, Poznań: Wydawnictwo Naukowe Silva Rerum.
 
3.
Berg, J. (2016), Przestępstwo handlu ludźmi – charakterystyka zjawiska. Przegląd Prawniczy Uniwersytetu Warszawskiego, XV, 1.
 
4.
Bojarski, M. (red.), Giezek, J., Sienkiewicz, Z. (2004). Prawo karne materialne, Część ogólna i szczególna. Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis.
 
5.
Burdziak, K., Banaszak, P. (2016). Przestępstwo handlu ludźmi – wykładnia terminu handel ludźmi, sposób przeprowadzania przesłuchań i innych dowodów w celu uzyskania materiału potwierdzającego popełnienie tego przestępstwa, charakterystyka jego ofiar i sprawców. Wydawnictwo Instytutu Wymiaru Sprawiedliwości.
 
6.
Ćwiąkalski, Z. (2006). W: Kodeks karny. Część szczególna, t. II, Komentarz do art. 117–277 k.k., A. Zoll (red.). Kraków: Wydawnictwo Zakamycze.
 
7.
Giezek, J. (2014). W: Kodeks karny. Część szczególna. Komentarz. J. Giezek (red.). Wydawnictwo Wolters Kluwer.
 
8.
Górniok, O., Hoc S., Kalitowski M., Przyjemski S.M., Sienkiewicz Z., Szumski J., Tyszkiewicz, L., Wąsek, A. (2005). Kodeks karny. Komentarz, t. II. Wydawnictwo ARCHE.
 
9.
Górowski, W. (2007). Przestępstwo handlu ludźmi (wybrane zagadnienia). Państwo i Prawo, 12.
 
10.
Herzog, A., Skwarcow, M. (2005). Komentarz do art. 189a. W: Kodeks karny. Komentarz. R.A. Stefański (red.), Wydawnictwo C.H. BECK, Legalis (dostęp: 3.08.2025).
 
11.
Kamińska-Nawrot, A. (2021), Przywłaszczenie tożsamości. W: Współczesny człowiek wobec zagrożeń w cyberprzestrzeni. J. Grubicka, A. Kamińska-Nawrot (red.). Słupsk: Wydawnictwo Akademii Pomorskiej w Słupsku.
 
12.
Kamińska-Nawrot, A. (2022), Grooming – uwodzenie w Internecie. Wybrane aspekty prawno-karne. Zeszyty Pro Publico Bono.
 
13.
Karsznicki, K. (2011), Bariery w ściganiu handlu ludźmi. W: Eliminowanie handlu ludźmi w Polsce – analiza systemu. Z. Lasocik (red.). Warszawa: Wydawnictwo Ośrodek Badań Handlu Ludźmi, IPSiR UW.
 
14.
Kremplewski, A. (1998), O przestępstwie handlu kobietami. W: IPSiR dzisiaj. Księga jubileuszowa. M. Porowski (red). Warszawa: Wydawnictwo Ośrodek Badań Handlu Ludźmi IPSiR UW.
 
15.
Królikowski, M., Sakowicz, A. (2013). W: Kodeks karny. Część szczególna. Tom I. Komentarz do artykułów 117–221. M. Królikowski, R. Zawłocki (red.). Wydawnictwo C.H. BECK.
 
16.
Lasocik, Z. (2007). Handel ludźmi – zapobieganie, ściganie oraz nowe wyzwania dla wszystkich. W: Handel ludźmi. Zapobieganie i ściganie. Z. Lasocik (red.). Krakowskie Studia Międzynarodowe, 3.
 
17.
Ligęza-Turlakiewicz, M., Turlakiewicz, G. (2015). Człowiek jako dobro extra commercium w przestępstwie handlu ludźmi. Prokuratura i Prawo, 5.
 
18.
Marek, A. (2000). Komentarz do KK. Część szczególna. Wydawnictwo Prawnicze.
 
19.
Marek, A. (2007). Kodeks karny, Komentarz. Wydawnictwo Wolters Kluwer.
 
20.
Mozgawa, M. (1994), Odpowiedzialność karna za bezprawne pozbawienie wolności. Lublin: Wydawnictwo UMCS.
 
21.
Mozgawa, M. (2015). W: Kodeks karny. Komentarz. M. Mozgawa (red.). Wydawnictwo Wolters Kluwer.
 
22.
Pływaczewski, E. (2005). W: Kodeks karny. Część szczególna, t. I, A. Wąsek (red.).Wydawnictwo ARCHE.
 
23.
Pływaczewski, E. (2006). W: Kodeks Karny. Komentarz. t. 2. A. Wąsek (red.). Wydawnictwo C.H. BECK.
 
24.
Sadło-Nowak, A. (2018) Żebractwo – aspekty prawne (wykroczenie czy postać handlu ludźmi). W: Społeczne i prawne aspekty handlu ludźmi. I. Malinowska, H. Marek, D.
 
25.
Myślińska, M. Pinkowicka, (red.). (2016). Poznań: Wydawnictwo Wyższej Szkoły Bezpieczeństwa.
 
26.
Sakowicz, A. Przestępstwo handlu ludźmi z perspektywy regulacji międzynarodowych. Prokuratura i Prawo, 3.
 
27.
Sitarz, O. (2011). Analiza przepisów prawnokarnych dotyczących zjawiska handlu ludźmi, w:Eliminowanie handlu ludźmi w Polsce – analiza systemu. Z. Lasocik (red.). Warszawa: Wydawnictwo Ośrodek Badań Handlu Ludźmi, IPSiR UW.
 
28.
Sokołowska-Walewska, M.J. (2012). Definicja handlu ludźmi na tle prawa międzynarodowego. Prokuratura i Prawo, 5.
 
29.
Sprawozdanie Komisji dla Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów z postępów poczynionych w Unii Europejskiej w zwalczaniu handlu ludźmi (sprawozdanie piąte) {SWD(2025) 4 final}, Bruksela, dnia 20.1.2025 r. COM(2025) 8 final.
 
30.
Uzasadnienie do projektu ustawy o zmianie ustawy – Kodeks karny, ustawy – Przepisy wprowadzające Kodeks karny, ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz ustawy o Policji z dnia 23 września 2009 r. – druk 2387.
 
31.
Wiak, K. (2024). Komentarz do art. 189a k.k.. W: Kodeks karny. Komentarz. A. Grześkowiak, K. Wiak (red.), wyd. 8. Warszawa: Wydawnictwo C.H. Beck.
 
32.
Założenia do projektu ustawy o przeciwdziałaniu zjawisku handlu ludźmi, a w tym pracy przymusowej, sędzia dr Witold Jakimko dla Fundacji La Strada, Warszawa, 11.02.2025.
 
33.
Zielińska, E. (2006). O potrzebie zmian kodeksu karnego w związku z ratyfikacją Protokołu o Zapobieganiu oraz Karaniu Handlu Ludźmi. Studia Iuridica, 46.
 
34.
Zielińska, E. (2011). Nowe uregulowania dotyczące handlu ludźmi w kodeksie karnym. W: Stosowanie prawa. Księga jubileuszowa z okazji XX-lecia Instytutu Wymiaru Sprawiedliwości. A. Siemaszko (red.). Wydawnictwo Wolters Kluwer.
 
35.
Zoll, A. (red.). (1999). Kodeks karny. Część ogólna. Komentarz do art. 117–277 KK, Tom I. Kraków: Wydawnictwo Zakamycze.
 
36.
Zoll, A. (red.). (2006). Kodeks karny. Część ogólna. Komentarz do art. 117–277 KK, Tom I. Kraków: Wydawnictwo Zakamycze.
 
eISSN:2391-789X
ISSN:1734-2031
Journals System - logo
Scroll to top