O czasopiśmie
Kolegium Redakcyjne
Rada Naukowa
Recenzenci
Kodeks Etyczny
Polityka AI
Wydania Specjalne
Terminy czasopisma
RODO - informacje o przetwarzaniu danych osobowych
Indeksacja
Licencje i dostęp
Archiwum
Dla autorów
Zasady publikacji
Techniczna instrukcja dla autorów
Umowa o udzielenie nieodpłatnej licencji CC BY-SA
Oświadczenie autora o prawach autorskich
Procedura publikacji
Procedura recenzowania
Formularz recenzji .doc
Formularz recenzji .pdf
Kontakt
O czasopiśmie
Kolegium Redakcyjne
Rada Naukowa
Recenzenci
Kodeks Etyczny
Polityka AI
Wydania Specjalne
Terminy czasopisma
RODO - informacje o przetwarzaniu danych osobowych
Indeksacja
Licencje i dostęp
PRACA ORYGINALNA
Sposoby adaptacji do środowiska więziennego w narracjach postpenitencjarnych
1
Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II
Data nadesłania: 17-01-2026
Data ostatniej rewizji: 07-09-2026
Data akceptacji: 24-09-2026
Data publikacji: 29-10-2026
JoMS 2026;67(3):540-561
SŁOWA KLUCZOWE
DZIEDZINY
STRESZCZENIE
Cel pracy:
Celem pracy było poznanie sposobów adaptacji do warunków izolacji więziennej przez osoby, które korzystają ze wsparcia mieszkaniowego w ramach pomocy postpenitencjarnej
Materiał i metody:
Przeprowadzono badania jakościowe – 52 wywiady pogłębione z byłymi skazanymi w sześciu losowo wybranych ośrodkach pomocy postpenitencjarnej w Polsce prowadzących stacjonarne wsparcie mieszkaniowe dla osób opuszczających zakłady karne i areszty śledcze.
Wyniki:
Na podstawie narracji byłych skazanych wskazano strategie pasywne i aktywne. W ramach strategii pasywnych zachowania byłych skazanych zaklasyfikowano do adaptacji konformistyczno-regulaminowej i izolacyjno-wycofującej. Wskazano także strategie aktywne: adaptację pragmatyczno-przetrwaniową, buntowniczo-opozycyjną, przywódczą i wspólnotowo-subkulturową.
Wnioski:
Z przeprowadzonych badań wynika, że sposoby adaptacji do warunków więziennych w perspektywie byłych skazanych pozwalają wyłonić jednostki nastawione na zmianę życia, identyfikację ich problemów i oferowanie adekwatnego wsparcia już na etapie uwięzienia, by móc skutecznie wspierać proces readaptacji społecznej po opuszczeniu zakładu karnego. Wyniki badań wnoszą istotny wkład do zrozumienia uwarunkowań readaptacji społecznej byłych skazanych, którzy są użytkownikami ośrodków pomocy postpenitencjarnej.
Celem pracy było poznanie sposobów adaptacji do warunków izolacji więziennej przez osoby, które korzystają ze wsparcia mieszkaniowego w ramach pomocy postpenitencjarnej
Materiał i metody:
Przeprowadzono badania jakościowe – 52 wywiady pogłębione z byłymi skazanymi w sześciu losowo wybranych ośrodkach pomocy postpenitencjarnej w Polsce prowadzących stacjonarne wsparcie mieszkaniowe dla osób opuszczających zakłady karne i areszty śledcze.
Wyniki:
Na podstawie narracji byłych skazanych wskazano strategie pasywne i aktywne. W ramach strategii pasywnych zachowania byłych skazanych zaklasyfikowano do adaptacji konformistyczno-regulaminowej i izolacyjno-wycofującej. Wskazano także strategie aktywne: adaptację pragmatyczno-przetrwaniową, buntowniczo-opozycyjną, przywódczą i wspólnotowo-subkulturową.
Wnioski:
Z przeprowadzonych badań wynika, że sposoby adaptacji do warunków więziennych w perspektywie byłych skazanych pozwalają wyłonić jednostki nastawione na zmianę życia, identyfikację ich problemów i oferowanie adekwatnego wsparcia już na etapie uwięzienia, by móc skutecznie wspierać proces readaptacji społecznej po opuszczeniu zakładu karnego. Wyniki badań wnoszą istotny wkład do zrozumienia uwarunkowań readaptacji społecznej byłych skazanych, którzy są użytkownikami ośrodków pomocy postpenitencjarnej.
Licencja
REFERENCJE (41)
1.
Chańko-Kraszewska, A. (2021). Osobowościowe uwarunkowania skazanych a proces ich adaptacji do warunków izolacji więziennej. Resocjalizacja Polska, 22, 623–643.
2.
Clemmer, D. (1940). The prison community. Boston: The Christopher Publishing House.
3.
Cohen, S., Taylor, L. (1972). Psychological survival. Harmondsworth: Penguin Books.
4.
Crewe, B. (2007). Power, Adaptation and Resistance in a Late-Modern Men’s Prison. The British Journal of Criminology, 47(2), 256–275.
5.
Cunha, O, Castro Rodrigues, A., Caridade, S., Dias, A.R., Almeida, T.C., Cruz, A.R., Peixoto, M.M. (2023). The impact of imprisonment on individuals’ mental health and society reintegration: study protocol. BMC Psychology, 11(1), 215.
6.
Danioni, F., Paleari, F.G., Pelucchi, S., Lombrano, M.R., Lumera, D., Regalia, C. (2021). Gratitude, Forgiveness, and Anger: Resources and Risk Factors for Italian Prison Inmates. International Journal of Offender Therapy and Comparative Criminology, 67(2–3), 207–223.
7.
Dear, G.E., Slattery, J.L., Hillan, R.J. (2001). Evaluations of the quality of coping reported by prisoners who have self-harmed and those who have not. Suicide and Life-Threatening Behavior, 31(4), 442–50.
8.
Deng, Y., Li, Y., Zhang, S., Xu, J., Tong, W., Zeng, X. (2025). Why does a grateful mind prevent an aggressive hand? Perspective taking mediated the relation between gratitude and two types of aggression among individuals in the general population and prisoners. The Journal of Positive Psychology, 20(3), 463–474.
9.
Dhami, M.K., Ayton, P., Loewenstein, G. (2007). Adaptation To Imprisonment: Indigenous or Imported? Indigenous or Imported? Criminal Justice and Behavior, 34(8), 1085–1100.
14.
Goffman, E. (2006). Charakterystyka instytucji totalnych. W: A. Jasińska-Kania, L.M. Nijakowski, J. Szacki, M. Ziółkowski (red.). Współczesne teorie socjologiczne (s. 316–335). Wydawnictwo Naukowe Scholar.
15.
Goffman, E. (2011). Instytucje totalne. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
16.
Gwambe, S., Jordaan, J., Cronje, M. (2025). Perceived Social Support, Aggression, Age, and Repeat Offending as Predictors of Coping Amongst Male Maximum-Security Offenders. Journal of Forensic Psychology Research and Practice, 1–24.
17.
Hochstetler, A., DeLisi, M., Pratt, T.C. (2008). Social Support and Feelings of Hostility Among Released Inmates. Crime & Delinquency, 56(4), 588–607.
19.
Janułajtys, D. (2025). Analiza mechanizmów adaptacyjnych kobiet w systemie penitencjarnym: wyzwania, bariery psychofizyczne i emocjonalne oraz strategie wsparcia w kontekście inkarceracji. Journal of Modern Science, 63(3), 595–616.
20.
Kanarek-Lizik, D. (2013). Modele adaptacji skazanych do warunków więziennych: wyniki badań własnych. Resocjalizacja Polska, (4), 193–213.
21.
Konecki, K. (2005). Analiza danych jakościowych: procesy i procedury. Przegląd Socjologiczny: kwartalnik Polskiego Instytutu Socjologicznego, 54(1–2), s. 267–282.
22.
Kreager, D.A., Young, J.T.N., Haynie, D.L., Bouchard, M., Schaefer, D.R., Zajac, G. (2017). Where ,,Old Heads” Prevail: Inmate Hierarchy in a Men’s Prison Unit. American Sociological Review, 82(4), 685–718.
23.
Lenart-Kłoś, K., Nowicka, J. (2020). Satysfakcja z pracy i poczucie sensu pracy u więźniów. Resocjalizacja Polska, (20), 231–247.
24.
Martinez, D.J. (2010). Role accumulation theory and prisoner reintegration: The pursuit of transformative social roles. Probation Journal, 57(2), 139–151.
25.
McLennan, S., Meyer, L., Wangmo, T. i in. (2025). Psychological stressors of imprisonment and coping of older incarcerated persons: a qualitative interview study. BMC Public Health, 25, 328.
26.
Miszewski, K. (2023). ,,Good and ,,bad adaptation to prison isolation of Polish long-term prisoners in the light of Erving Goffman’s typology of adaptation. The Prison Systems Review, 118(1), 151–171.
27.
Miszewski, K. (2020). Adaptacja do izolacji więziennej Przegląd koncepcji. Resocjalizacja Polska, (20), 156–177.
28.
Miszewski, K., Miałkowska-Kozaryna, M. (2020). Dyskusja wokół problemu prizonizacji na kanwie badań własnych. Resocjalizacja Polska, (19), 319–335.
29.
Miszewski, K. (2018). Zabójcy w więzieniu. Adaptacja więźniów długoterminowych do warunków izolacji. Oficyna Naukowa.
30.
Pirożkow, W.F. (1987). Oddziaływanie izolacji społecznej na psychikę skazanego, W: B. Hołyst (red.). Problemy współczesnej penitencjarystyki, t. 2, Wydawnictwo Prawnicze.
31.
Reed, P., Alenazi, Y., Potterton, F. (2009). Effect of time in prison on prisoners’ use of coping strategies. International Journal of Prison Health, 5(1), 16–24.
32.
Rocheleau, A.M. (2015). Ways of coping and involvement in prison violence. International Journal of Offender Therapy and Comparative Criminology, 59(4), 359–83.
33.
Rogers, C., Jordaan, J., Esterhuyse, K. (2024). Coping, aggression, perceived social support and demographic variables as predictors of prison adjustment among make incarcerated offenders. Criminology & Criminal Justice, 24(2), 339–361.
34.
Saunders, B., Sim, J., Kingstone, T. i in. (2018). Saturation in qualitative research: exploring its conceptualization and operationalization. Quality & Quantity, 52(4), 1893–1907.
35.
Sobczak, S., Zacharuk, T. (2024). Typ adaptacji do warunków więziennych stosowany przez osadzonych ze względu na czas pobytu w zakładzie karnym. Resocjalizacja Polska, (28), 193–205.
36.
Solt, A. (2024). Life imprisonment without parole: Results of a longitudinal study in Hungary. Archiwum Kryminologii, 46(2), 197–220.
37.
Strauss, A. Corbin, J., Denzin, N.K. Lincoln, Y.S. (1994). Grounded theory methodology: an overview, Handbook of Qualitative Research. Thousand Oaks, CA, USA: Sage Publications, 273–285.
38.
Sykes, G. (1958). The society of captives: A study of a maximum security prison. Princeton: Princeton University Press.
39.
Szczepanik, R. (2019). Znaczenie doświadczenia pobytu w więzieniu dla dynamiki karier przestępczych recydywistów. Perspektywa interakcyjna. Archiwum Kryminologii, XLI(1), 65–123.
40.
Wolfgang, M. (1961). Ouantitative analysis of adjustment to the prison community. Journal of Criminal Law, Criminology and Police Science, 51, 607–618.
41.
Wu, Y., Bi, Y., Zhou, H. (2025). Women Sewing in Chinese Prisons: Prison Adaptation Influenced by Vocational Training Program. Social Inclusion, 13, 9503.
Udostępnij
ARTYKUŁ POWIĄZANY
| eISSN: | 2391-789X |
| ISSN: | 1734-2031 |
Przetwarzamy dane osobowe zbierane podczas odwiedzania serwisu. Realizacja funkcji pozyskiwania informacji o użytkownikach i ich zachowaniu odbywa się poprzez dobrowolnie wprowadzone w formularzach informacje oraz zapisywanie w urządzeniach końcowych plików cookies (tzw. ciasteczka). Dane, w tym pliki cookies, wykorzystywane są w celu realizacji usług, zapewnienia wygodnego korzystania ze strony oraz w celu monitorowania ruchu zgodnie z Polityką prywatności. Dane są także zbierane i przetwarzane przez narzędzie Google Analytics (więcej).
Możesz zmienić ustawienia cookies w swojej przeglądarce. Ograniczenie stosowania plików cookies w konfiguracji przeglądarki może wpłynąć na niektóre funkcjonalności dostępne na stronie.
Możesz zmienić ustawienia cookies w swojej przeglądarce. Ograniczenie stosowania plików cookies w konfiguracji przeglądarki może wpłynąć na niektóre funkcjonalności dostępne na stronie.
