ORIGINAL PAPER
Redefinition of the Public Management Model in the era of 21st century crises
More details
Hide details
1
Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach
These authors had equal contribution to this work
Submission date: 2025-07-17
Final revision date: 2026-01-18
Acceptance date: 2026-01-28
Publication date: 2026-04-18
JoMS 2026;65(1):634-652
KEYWORDS
TOPICS
ABSTRACT
Objectives:
The aim of this article is to analyze the relationship between the right to good administration—as a constitutionally and European-level guaranteed individual right—and the paradigm of New Public Management, which promotes efficiency, decentralization, and market-based management mechanisms.
Material and methods:
It employs the dogmatic–legal method, as well as conceptual and comparative analyses of public management models. These are supplemented by systems analysis and the analysis of managerial processes. The article draws on an extensive review of the relevant literature (desk research) in the fields of public management, administrative sciences, and law.
Results:
Modern administration requires not only greater efficiency but also a new operational language, integrating the principles of the rule of law with the logic of flexible, open, and participatory management. The future of the public administration model depends on whether it can reconcile legitimate agency in times of crisis with enduring guarantees of individual rights, based on respect for constitutional values.
Conclusions:
Faced with uncertainty, unpredictability, and pressure for immediate action, public administration is experiencing a shift in its identity: from an arbiter and servant of the law to a reactive manager of crisis realities. As demonstrated, initially extraordinary measures are increasingly becoming part of a permanent legal architecture, and institutional responses are characterized by an instrumental approach to constitutional values, often in the name of agency. At the same time, the development of networked forms of coordination, the growing importance of the media and non-governmental organizations, and the increasing fragmentation of the legal system point to the need to change the current model of public governance.
REFERENCES (30)
1.
Behn, R.D. (1987). The Nature of Knowledge about Public Management: Lessons for Research and Teaching from Our Knowledge about Chess and Warfare. Journal of Policy Analysis and Management, 7(1), s. 208, DOI: 10.2307/3323369.
2.
Blicharz, J. (2021). Zasady państwa prawa w działalności administracji publicznej. Państwo i Prawo, 2, s. 15–25.
3.
Boć, J., Bojek, E. (2014). Nauka prawa a współczesna administracja publiczna. Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny, 2, s. 225.
4.
Boć, J. (2005). Pojęcie administracji. W: J. Boć (red.), Prawo administracyjne (s. 16), Wydawnictwo Kolonia Limited.Wrocław.
5.
Bojanowski, E. (2010). Prawo do dobrej administracji (kilka refleksji). Gdańskie Studia Prawnicze, 13, s. 404.
6.
Bonusiak, E. (2010). Prawo do dobrej administracji jako prawo podstawowe Unii Europejskiej. Zeszyty Naukowe UR Seria prawnicza, 64, s. 11.
7.
Browarek, T. (2023). Uwarunkowania polityki migracyjnej państwa polskiego po 1989 roku w ujęciu badawczym. Studia Politologiczne, 68(2), s. 52.
8.
Delvolve, P. (2003). Raport końcowy. Biuletyn BIRE, 4, s. 126.
9.
Dunleavy, P., Margetts, H., Bastow, S., Tinkler, J. (2006). New Public Management Is Dead – Long Live Digital-Era Governance. Journal of Public Administration Research and Theory, 16(3), s. 467–494.
10.
Giddens, A. (1991). Modernity and Self-Identity, Der Spiegel, Wie das Innenministerium seine Wissenschaftler instruierte. Stanford University Press, Kalifornia.
11.
Hambura, S., Muszyński, M. (2001). Traktat o Unii Europejskiej z komentarzem.Wydawnictwo Studio Sto, s. 28. Bielsko-Biała.
12.
Hoff, W. (2024). Racjonalny prawodawca w obliczu kryzysu. W: M. Wieczorek, J. Smarż, P. Szustakiewicz, Administracja publiczna w obliczu kryzysów (s. 9–10). Radom: Wydawnictwo Uniwersytetu Radomskiego.
13.
Hood, C. (1991). A Public Management for All Seasons?. Public Administration, 69(1), s. 3–19.
14.
Izdebski, H. (2007). Od administrowania do zarządzania publicznego. Wydawnictwo LexisNexis, s. 88–95. Warszawa.
15.
Kmieciak, Z. (1997). Postępowanie administracyjne w świetle standardów europejskich. Dom Wydawniczy ABC, s. 26. Warszawa.
16.
Kudrycka, B., Peters, B.G., Suwaj, P.J. (2009). Nauka administracji. Wydawnictwo Wolters Kluwer, s. 26.
17.
Kudrycka, B. (2001). W sprawie wdrażania zasad New Public Management do prawa administracyjnego. W: Skrzydło-Niżnik, I., Dobosz, P., Dąbek, D., Smaga, M. (red.), Instytucje współczesnego prawa administracyjnego. Księga jubileuszowa Profesora zw. dra hab. Józefa Filipka (s. 395–405). Wydawnictwo Zakamycze. Kraków.
18.
Lynn, L.E. (1994). Public Management Research: The Triumph of Art over Science. Journal of Policy Analysis and Management, 13(2), s. 246, DOI: 10.2307/3325010.
19.
Najwyższa Izba Kontroli, Informacja o wynikach kontroli z funkcjonowania urzędów administracji publicznej w okresie pandemii COVID-19,
https://www.nik.gov.pl/kontrol... (dostęp: 10.05.2025).
20.
Peters, B.G. (1999). Administracja publiczna w systemie politycznym. Warszawa: Wydawnictwo PWN, s. 404.
21.
Pollitt, C., Bouckaert, G. (2011). Public Management Reform. A Comparative Analysis – New Public Management, Governance and the Neo-Weberian State.Oxford: Oxford University Press, s. 42.
22.
Redelbach, A. (2001). Natura praw człowieka. Strasburskie standardy ich ochrony. Wydawnictwo Adam Marszałek, s. 295. Toruń.
23.
Rydlewski, G., Pawłowska, A. (2023). Podejścia teoretyczne w nauce o administracji publicznej. W: Pawłowska, A., Radzik-Maruszak, K., Itrich-Drabarek, J. (red.), Administracja publiczna. Zarys wykładu (s. 61) Wydawnictwo C.H. Beck. Warszawa.
24.
Sadowski P. (2023). Sytuacja prawna na granicy polsko-białoruskiej po wybuchu wojny rosyjsko-ukraińskiej – wyzwanie dla procedur udzielania ochrony międzynarodowej. Studia Politologiczne, 68(2), s. 113–117.
25.
Supernat, J. (2003). Administracja publiczna w świetle koncepcji New Public Management.Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Administracji Publicznej w Białymstoku, 2, s. 28–46.
26.
Szachoń-Pszenny, A. (2023). Szczyt kryzysu migracyjnego w 2015 r. a szczyt kryzysu uchodźczego w 2022 r. – próba analizy porównawczej wpływu na obszar bez granic UE. Studia Politologiczne, 68(2), s. 57–73.
28.
Wierzbowski, M. (2022). Prawo administracyjne Wydawnictwo C.H. Beck, s. 97–103. Warszawa.
29.
Zawicki, M. (2011). Nowe zarządzanie publiczne.Wydawnictwo Difin, s. 35–39. Warszawa.
30.
Żak, M. (2019). Corporate governance w XXI wieku – w stronę instytucjonalizacji nowego paradygmatu prawa handlowego?. PPH, 5, s. 20–26,
https://sip.lex.pl/#/publicati... (dostęp: 26.04.2025).